معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٧٦ - نتيجه

و جانشينى آن‌ها و ... مى‌باشد، دگرگونى در اين اخبار به هيچ‌وجه جايز نيست، چون آن‌ها اساس و اركان دين هستند.

٢. اخبارى كه از آينده خبر مى‌دهند: اين پيش‌گويى‌ها ممكن است با تغيير شرايط و مصالح به وقوع نپيوندد، مگر اين كه اين پيش‌گويى‌ها همراه قراينى باشد كه بر حتميت و وقوع قطعى آن‌ها دلالت بكند.[١]

همچنين علامه‌ مجلسى‌ مى‌گويد:

قراين و شواهد، دلالت بر راستگويى انبيا و اولياى الهى دارد. مثلًا عيسى‌ با حواريون نزد نوعروس رفت و مار بزرگى كه در بستر او بود، به آن‌ها نشان داد.

و يا اين كه قوم حضرت‌ يونس‌، مقدمات عذاب را با چشم خود ديدند و يا در داستان حضرت‌ ابراهيم‌ خداوند به جاى‌ اسماعيل‌ ذبح عظيمى را فديه كرد.[٢]

نتيجه‌

نتيجه آن كه مطابق آموزه‌هاى دينى، بداء، يكى از مسلمات دين است و پذيرش چنين اعتقادى به معناى جهل در ساحت الهى نمى‌باشد، بلكه خداوند بر اساس سنت‌هاى ثابت، قضا و قدرى را محو و قضا و قدر ديگرى را اثبات مى‌كند. همچنين خدا از قبل به اين تغيير در قضا علم داشته است.

مبانى نظريه بداء عبارت است از:

١. علم خدا به همه اشياء؛

٢. تمام مخلوقات و موجودات اين عالم تحت سيطره خداوند هستند؛

٣. سرنوشت انسان در گرو اعمال خوب و بد او است.

اعتقاد به بداء، آثار تربيتى زيادى به دنبال دارد، به‌گونه‌اى كه اميد در دل مؤمنان زنده مى‌شود و مى‌دانند كه سرنوشت آنان با انجام اعمال نيك تغيير مى‌كند. از اين‌رو، نااميدى و دلسردى هيچ‌گاه در قاموس متدينان جايى ندارد.

[١] . طوسى، الغيبة، ص ٢٦٥؛ جعفر سبحانى، بحوث فى الملل و النحل، ص ٣٣٥.

[٢] . محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٤، ص ١٣٣.