معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٦٨ - ١ رابطه بداء با تقديرات و قضاى الهى

تمامى عالمان شيعه و حتى اكثر عالمان اهل سنت مى‌باشد.

لوازم اعتقاد به بداء

اعتقاد به بداء چند مسأله اساسى در پى دارد كه محل اختلاف آرا و نظريات است كه عبارتند از:

١. رابطه بداء با تقديرات الهى؛

٢. رابطه بداء با علم الهى؛

٣. رابطه بداء با پيشگويى‌هاى انبيا و اولياى الهى.

اينك به توضيح اجمالى اين مسائل خواهيم پرداخت:

١. رابطه بداء با تقديرات و قضاى الهى‌

آيا بداء در همه مقدرات الهى يا اين كه در برخى از مقدرات جارى است؟ تقديرات الهى بر دو گونه است:

١. تقديرات حتمى و قطعى و تغييرناپذير؛

٢. تقديرات مشروط و تغييرپذير.

برخى از تقديرات الهى مانند آنچه پيامبران به تبليغ آن مأمور بودند، جزء تقديرات حتمى و قطعى است و چنين تقديرى در علم الهى مكتوب است و خدا مى‌داند كه هيچ امرى آن را تغيير نمى‌دهد؛ مانند صفت امكان براى موجودات ممكن و يا صفت امتناع براى ممتنعات. اما برخى مقدرات الهى مشروط و تحقق آن‌ها معلق بر شرايطى است كه اگر آن شرط تحقق پيدا كند، آن تقدير متحقق مى‌شود. مانند آنچه كه قرآن به نمونه‌هايى از قضا و مشروط اشاره مى‌كند كه اگر مردم ايمان آورده و تقوا پيشه كنند، خداوند بركات خود را از زمين و آسمان براى آن‌ها نازل مى‌كند. در اين آيه خداوند نزول بركات را به ايمان و تقوا مشروط كرده است:[١]

وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى‌ آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ وَ لكِنْ‌

[١] . محمدهادى معرفت، جزوة البداء فى القرآن و الحديث، ص ٤٧.