معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٥٨ - معناى بداء

٣. سرنوشت انسان بر حسب اعمال خوب و بد او تعيين مى‌شود.

اين مبانى از اصول مسلم دين و مورد قبول همه مسلمانان مى‌باشد. بداء نسخ است كه نسخ در امور تشريعى است كه باز مورد تأييد همه مسلمانان است، ولى بداء در امور تكوينى است. اعتقاد به بداء چند مسأله اساسى را در پى دارد كه محل اختلاف آرا و نظريات شده است كه عبارتند از:

١. رابطه بداء با تقديرات الهى؛

٢. رابطه بداء با علم الهى؛

٣. رابطه بداء با پيشگويى‌هاى انبيا و اولياى الهى.

اين مسائل مورد بحث و بررسى قرار گرفته و ديدگاه آيت‌الله معرفت نيز در اين باره بيان شده است.[١]

كليدواژه‌ها: بداء، آيت‌الله معرفت، علم غيب، پيشگويى‌هاى انبيا و اوليا، قضا و قدر الهى، علم نامتناهى خداوند.

مقدمه‌

يكى از اعتقادات مشهور شيعه، نظريه بداء است كه گاه به‌عنوان نظريه اختصاصى شيعه مطرح مى‌شود. در اين مقال بر آن هستيم كه نظريه بداء را از ديدگاه آيت‌الله معرفت (ره) مطرح نماييم. ولى ابتدا به اصل اين نظريه و سپس به ديدگاه ايشان اشاره مى‌كنيم:

معناى بداء

بداء، در لغت از ريشه بدو (ب، د، و) گرفته شده است كه به معناى ظهور و پيدا شدن است (ظهور بعد خفاء) و هنگامى كه با حرف «ل» همراه گردد، به معناى تجدد و تغيير رأى مى‌باشد:

بدأ لى فى هذا الامر بَداء اى تغير رأيى عما كان عليه‌[٢]

[١] . ديدگاه استاد معرفت در زمينه بداء از جزوه‌اى با عنوان« البداء فى القرآن و الحديث» استفاده شده كه متن كامل آن در اين جلد منعكس شده است.

[٢] . احمد بن فارس، معجم مقاييس اللغة، ج ١، ص ٢١٢.