معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٤٦ - رشد و آبادانى در قرآن

رشد و آبادانى در قرآن‌

هر نظام اقتصادى يقيناً يكى از اهداف خود را رشد اقتصادى قرار داده است. استاد درباره عمران و آبادانى از ديدگاه قرآن مى‌نويسد:

اساساً قرآن انسان را آفريده‌اى آبادگر معرّفى مى‌كند، از آن جهت آفريده شده تا زمين را آباد سازد، و با ابداعات و نوآورى‌هاى خود، مقام خلافت الاهى را در زمين به منصّه ظهور برساند:

هُوَ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَ اسْتَعْمَرَكُمْ فِيها.[١]

او، شما را از زمين برگرفته، و به آبادسازى آن گماشته است.

از اين جهت انسان، جايگزين مقام ربوبيت گرديده، تا در آبادانى زمين بكوشد، و همانگونه كه آبادانى جهان با دست تواناى مقام ربوبيت انجام گرفته، آبادانى زمين بايستى با دست تواناى انسان انجام گيرد.

قرآن از يك سو به انسان تأكيد مى‌كند تا به عمران و آبادانى بپردازد و از طرف ديگر اعلام مى‌كند كه ابزار اين كار را كه علم و دانش باشد در اختيار او قرار داده است:

وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها[٢]

راه شناخت و پى‌بردن به حقائق و آثار وخواص اشياء را، در نهاد انسان قرار داده است.

همچنين خداى متعال تمام منابع اقتصادى جهان را براى انسان خلق كرده است و تحت سلطه او درآورده است تا او با دانش خود و امكانات اوليه در اختيارش به رشد و آبادانى اقتصادى بپردازد. استاد در اين باره مى‌نويسد:

تمامى نيروهاى فعًال جهان، و نيز آنچه از منابع اقتصادى و حياتى كه در طبيعت وجود دارد [را] در اختيار او قرار داده است:

سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً.[٣]

تمامى آنچه كه در آسمان‌ها و زمين است، به گونه‌اى آفريده كه در اختيار شما انسان‌ها قرار گيرند.

يعنى: شما انسان‌ها را به گونه‌اى آفريده، كه توانايى دست انداختن به‌

[١] . هود، آيه ٦١.

[٢] . بقره، آيه ٣١.

[٣] . جاثيه، آيه ١٣.