معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٣١ - پيامدهاى اقتصادى جهانشناسى قرآنى

پيامدهاى اقتصادى جهان‌شناسى قرآنى‌

برخى پيامدهاى آن در عرصه اقتصادى عبارتند از:

١. اگر نظام اقتصادى، نظامى رفتارى است، و اگر انسان، جهان را محل آزمايش بداند و افزون بر علت‌هاى مادى و محسوس، علل غيرمادى را در جهان بپذيرد، به يقين رفتارهاى اقتصادى چنين انسانى در حوزه توليد، توزيع و مصرف، متفاوت با رفتارهاى اقتصادى انسانى خواهد بود كه جهان را چنين نمى‌بيند و به نظام طبيعى در جهان معتقد بوده، يگانه معيار تعيين كننده نوع رفتار اقتصادى را هماهنگى با آن نظام مى‌داند. نتيجه چنين وضعيتى در تفاوتِ دو نظام اقتصادى آشكار خواهد است.

٢. وقتى خداوند در جهان غيب، داراى خزاين غيبى است كه محسوسات و امور مادى مراتب نازله آنند و هر چه از آن خزاين نازل شود، هيچ گونه نقص و كاستى در آن‌ها پديد نمى‌آيد، معلوم مى‌شود كه منابع اقتصادى جهان، غيرمحدود است؛ هرچند بالفعل (نازل شده مادى) محدود باشد.

اين منابع، نامحدود، و دست‌يافتنى هستند و خداوند به اقتضاى حكمت و مصلحت خود مى‌تواند در هر زمانى از خزاين غيب خود بر منابع مادى بيفزايد.

٣. در جهان‌شناسى قرآنى، نظام طبيعى، دور از مشيت و اراده لحظه به لحظه خدا نيست و «دست نامرئى‌ آدام اسميت‌» از آستين سيستم قيمت‌هاى بازار آزاد بيرون نمى‌آيد تا پيام‌آور آزادى همگانى و رقابت كامل (دور از دخالت تكوينى و تشريعى خداوند) باشد؛ بلكه امور حوزه اقتصاد (همانند همه امور جهان مادى و غيرمادى جهان هستى) در معرض فيض مستقيم و مستمر الاهى است. در تنظيم امور اقتصادى نيز به‌گونه‌اى كه خداوند راضى باشد، هم اراده و مشيت تكوينى الاهى دخالت دارد و هم به هدايت تشريعى نياز است؛ بنابراين، دخالت دولت براى تنظيم امور اقتصادى منطبق با اراده تكوينى و هدايت تشريعى خالق هستى براى دستيابى به سعادت دنيا و آخرت بشر، امرى لازم است.