معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٢٣ - ٣ اهميت تاريخگذارى قرآن
منتها آنان اين جايگاهها را به بدعتهايى آلوده كرده بودند. از جمله آن بدعتها اين بود كه بر سر كوه صفا بت مردى به نام «أساف» و بر سر كوه مروه، بت زنى به نام «نائله» را نهاده بودند. مىگفتند كه آن دو در كعبه زنا كرده بودند و خدا آنها را سنگ كرده است. آنان را بر سر آن دو كوه نهادند تا مايه عبرت ديگران شود. وقتى مدت زيادى از آن سپرى شد، اعراب از روى نادانى و كم خردى، به پرستش آنها پرداختند. آنان وقتى كه ميان صفا و مروه طواف مىكردند، به نيت تبرك بر آن دو دست مىساييدند. وقتى اسلام آمد و بتها را شكست، مسلمانان از طواف ميان صفا و مروه خوددارى كردند، به اين جهت كه مىپنداشتند آن از بدعتهاى دوره جاهليت است و مردم آن دوره براى تقرب به آن دو بت بر گرد آن طواف مىكردند. به همين مناسبت بود كه آن آيه نازل شد و اين شبهه را از ذهن مسلمانان زدود.[١]
فايده ديگر تاريخگذارى قرآن، شناخت صحت و سقم روايات تفسيرى از جمله روايات اسباب نزول، مكى و مدنى و ناسخ و منسوخ است. توجه به تاريخ نزول آيات و سورههاى قرآن به وضوح نشان مىدهد كه پارهاى از روايات تفسيرى به غلط ذيل آيات قرآن آورده شده و بر آنها منطبق گرديدهاند.[٢] آيتالله معرفت در اين زمينه آيه زير را مثال مىزند:
وَ إِنْ عاقَبْتُمْ فَعاقِبُوا بِمِثْلِ ما عُوقِبْتُمْ بِهِ وَ لَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِلصَّابِرِينَ[٣]
ايشان در ذيل اين آيه آوردهاند: پيامبر (ص) بالاى جسد حمزه وقتى در جنگ احد شهيد و مثله شده بود، ايستاده بود و مىفرمود: من به جاى تو هفتاد نفر از مشركان مكه را مثله خواهم كرد. در اين هنگام بود كه جبرئيل آن آيه را نازل كرد. اين در حالى است كه اين آيه در سوره نحل قرار دارد كه تمامش در مكه نازل شده است.[٤]
ديگر فايده تاريخگذارى قرآن كه البته آيتالله معرفت به آن اشاره نكرده،
[١] . محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، صص ٢٤٣- ٢٤٢.
[٢] . فارسى، پيامبرى و انقلاب، ص ١٨.
[٣] . سوره نحل، آيه ١٢٦.
[٤] . رك: محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، صص ٢٤٨- ٢٤٧.