معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣١٩ - ١ مقدمه

تاريخ‌گذارى قرآن از ديدگاه آيت‌الله معرفت‌

جعفر نكونام‌[١]

١. مقدمه‌

تلقى خاورشناسان از تاريخ‌گذارى قرآن عبارت از دانشى است كه در آن از شكل‌گيرى قرآن از آغاز نزول آن تا تثبيت قرائتش به‌صورت نهايى‌اش بحث مى‌شود و موضوعات متعددى را فرا مى‌گيرد؛ نظير: مفهوم زمان و تاريخ در قرآن، گزارش‌هاى تاريخى قرآن درباره گذشتگان، اشارات قرآن به حيات پيامبر اسلام (ص)، اولين و آخرين وحى قرآنى، مكى و مدنى، ناسخ و منسوخ، ترتيب نزول، اسباب نزول، نحوه تطور سبك و مضمون و واژگان قرآن با فاصله گرفتن از آغاز نزول، نحوه چينش آيات و سور، چگونگى ترتيب و تدوين نسخه اوليه قرآن، توحيد مصاحف، توحيد قرائات.[٢]

اين تلقى از تاريخ‌گذارى قرآن مفهومى اعم از تاريخ‌گذارى نزول قرآن است. منتها در اين مقاله در صدديم به مباحثى بپردازيم كه فقط ناظر همين موضوع است. بنابراين تنها از چگونگى شكل‌گيرى وحى قرآن در دوره ٢٣ ساله نبوت پيامبر اسلام (ص) و نحوه شناخت ترتيب و توالى وحى‌هاى قرآنى بحث مى‌كنيم.

گفتنى است كه آيت‌الله معرفت عنوان تاريخ‌گذارى را در آثار خود هرگز

[١] . دانشيار دانشگاه قم.

[٢]

. Bowering, Chronology and the Quran, Encyclopaedia of Qura