معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣١٦ - ٥ آيه نجوى

اين آيه در ظرف زمانى خاص نازل شد تا مشكل اجتماعى مسلمانان را حل كند. مشكلى كه در مسير حركت طبيعى اسلام به وجود آمد. يعنى در اثر جنگ‌ها، افراد يتيم و زنان بى‌سرپرست پيدا شدند كه لازم بود مسلمانان سرپرستى آنان را به عهده گيرند و راهى جز تعدد زوجات وجود نداشت.

البته با قطع نظر از شأن نزول آيه، رعايت فطرت انسانى و نيازهاى آن و جلوگيرى از فساد اجتماعى، لازم دارد كه در شرايطى خاص و با قيود مشخص، اجازه تعدد زوجات داده شود.[١]

تذكر: علامه معرفت (ره) به‌صورت صريح تعدد زوجات را از نوع نسخ مشروط نشمرده‌اند، ولى اين مورد را در بين مثال‌هاى نسخ مشروط شمرده و بيان ايشان نيز با آن سازگار است.

٤. آيات صفح و قتال‌

آيات صفح آياتى است كه به صلح و سازش با كفار و مشركان دعوت مى‌كند و با آيات قتال كه مسلمانان را به جهاد دعوت مى‌كند (مثل جاثيه/ ١٤، بقره/ ١٠٩، حج/ ٣٩، انفال/ ٦٥ و توبه/ ٥) اين دو دسته آيات با همديگر متنافى و متضاد نيستند؛ بنابراين شرايط نسخ اصطلاحى را ندارند، بلكه هر دسته مربوط به شرايط خاص خود هستند. يعنى صفح و گذشت مربوط به دوران ضعف مسلمانان و جهاد، مربوط به دوران قدرت است. علاوه بر آن كه عفو و گذشت، همواره در اسلام از اصول اولى به شمار مى‌رود.[٢]

٥. آيه نجوى‌

در سوره مجادله آيه‌هاى ١٢ و ١٣ مى‌فرمايد:

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا ناجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْواكُمْ صَدَقَةً ذلِكَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ أَطْهَرُ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ* أَ أَشْفَقْتُمْ أَنْ تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْواكُمْ صَدَقاتٍ فَإِذْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ تابَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ

[١] . محمدهادى معرفت، شبهات و ردود، ص ١٦٢ به بعد.

[٢] . ر. ك: خوئى، البيان، صص ٣٠٨- ٣٠٧.