معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣١٣ - ١ بردهدارى در قرآن

اى مردم! در واقع ما شما را از مرد و زنى آفريديم و شما را نژادها و قبيله‌هايى قرار داديم تا يكديگر را بشناسيد؛ در حقيقت ارجمندترين شما نزد خدا خودنگهدارترين (و پارساترينِ) شما است؛ به‌راستى كه خدا داناى آگاه است.

حتى از پيامبر نقل شده كه كسى نگويد: اين بنده من و اين كنيز من است، بلكه بگويد: اين غلام (نوجوان) پسر و دختر من است.[١]

از مكارم اخلاق پيامبر (ص) آن بود كه با بردگان غذا مى‌خورد.[٢] كه بعدها اين شيوه سنت شد. حتى از پيامبر حكايت شده كه از جمله شرورترين افراد كسى را شمرده كه برده خويش را بزند.[٣]

بدين صورت كرامت انسانى بردگان به آن‌ها بازگشت و در حقيقت بردگان از نظر روحى آزاد شدند. اين در حالى بود كه در ايران و روم و هند و حتى اروپا در آن زمان با بردگان بسيار بدرفتارى مى‌شد و حتى در رومانى قانونى وضع شد كه صاحب برده حق داشت كه برده را بكشد يا اذيت كند؛ بدون اين كه برده حق شكايت داشته باشد.[٤]

سوم: اسلام راهكارهايى براى آزادى اسيران پيش‌بينى كرد تا كم‌كم به‌صورت طبيعى بردگى از جامعه اسلامى برافتد؛ اكنون در كشورهاى اسلامى بدون اين كه قانون منع برده‌دارى باشد، هيچ برده‌اى وجود ندارد.

پيامبر (ص) برخى اسيران را بدون تاوان آزاد كرد و از مسيحيان نجران ماليات (جزيه) گرفت و اسراى آن‌ها را برگرداند.[٥]

حتى كفاره برخى گناهان، مثل روزه‌خوارى، آزاد كردن بردگان قرار داده شد و حتى آزاد كردن بردگان تشويق شد و آن را كارى ثواب معرفى كردند.

[١] . مسند احمد، ج ٢، ص ٤٢٣.

[٢] . محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ١٦، صص ١٩٩ و ٢٢٢.

[٣] . همان، ج ٧١، ص ١٤١.

[٤] . محمدهادى معرفت، شبهات و ردود، ص ١٧٦ و بعد آن.

[٥] . همان، صص ١٥٠ و ١٨٦.