معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢١٣ - امكان وحى

امكان وحى‌

از جمله شبهه‌هاى مربوط به وحى اين است كه ادعا مى‌شود كه وحى يك امر روحى و مربوط به عالم ماوراء ماده است؛ ما موجودى مادى هستيم و با حواس و معيارهاى مادى زندگى مى‌كنيم. چگونه يك انسان مادى مى‌تواند با يك پديده كاملًا مجرد و غير مادى ارتباط برقرار كند! بر همين اساس برخى از طرفداران علوم تجربى،[١] مادى‌گرايان‌[٢] دهريون و طبيعيون،[٣] اين مسأله را انكار كرده و معتقدند كه نمى‌توان بين عالم ماده و عالم تجرد (بين نور و ظلمت) ارتباط برقرار كرد.

فريد وجدى‌ سير تاريخى وحى و انكار آن را چنين بيان مى‌كند:

نگاه دانشمندان غرب به مسأله وحى تا قرن شانزدهم مانند ساير ملت‌ها و صاحبان اديان بود و كتب و منابع آن‌ها پر از پيامبران الهى بوده است، اما وقتى كه دانش جديد (تجربه‌گرايى) با انديشه شك‌گرايى و مادى‌گرايى پا به عرصه وجود گذاشت، ديدگاه ديگرى را مطرح كردند كه مسأله وحى نوعى خرافه قديمى است و اين انديشه غالب شد تا جايى كه خالق و روح را با هم انكار كردند، اينان گفتند: وحى كه در كتب قديمى مطرح شده است، بافته و ساخته پيامبران است كه از جانب خودشان طرح نموده تا مردم را به سوى خود جذب كنند تا بر آن‌ها مسلط شوند و اين حرف‌ها سخنانى از نوع بيمارى‌هاى تعصب‌آميز [است‌] كه در واقع خيال مى‌كنند اشباحى (مانند فرشته) مى‌بينند كه با آنان سخن مى‌گويند، در حالى كه در واقع هيچ چيزى وجود ندارد.[٤]

اين تحليل رايج در غرب بود و حتى مذهب رسمى آن‌ها شد تا زمانى كه در آمريكا و در سال ١٨٤٦، نشانه‌هايى براى اثبات روح كشف شد و وجود عالم روحانى را با دلايل حسى و تجربى ثابت كرد. اين انديشه به اروپا منتقل شد و دانشمندان آن را مورد بررسى دقيق‌تر قرار دادند. شناخت روح و

[١] . فريد وجدى، دايرةالمعارف القرن العشرين، ج ١٠، ص ٧١٣.

[٢] . محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، ص ٣٣.

[٣] . غزالى، المنقذ من الضلال، ص ٨٧.

[٤] . دايرةالمعارف القرن العشرين، ج ١٠، ص ٧١٣.