معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٠٤ - ١٦ ١ جن

و قرآن اصرارى بر اثبات حقيقت سحر نداشته است، بلكه ظاهر عبارات قرآن، حقيقى بودن اقدامات ساحران را انكار مى‌كند.

توصيفاتى نيز كه از نعمت‌هاى بهشتى يا عذاب‌هاى جهنمى دارد، با لذت‌ها و علايق و رنج‌ها و تنفرهاى عموم مردم موافق است، و رؤوس الشياطين در آيات ٦٦- ٦٢ صافات‌[١] به گياهى بدبو و بدمزه و تلخ و بدشكل به همين نام اشاره دارد.[٢]

در مورد چشم‌زخم نيز اصل وجود قدرت چشم‌ها و تأثير آن‌ها را به تجربه خارجى و روايات پذيرفته و آيات مربوط به چشم‌زخم تأييد كرده‌اند.[٣]

اما حضرت استاد معرفت ضمن موافقت با عمده مطالب بالا در پاره‌اى از موارد، نظرات بديعى دارند و تحقيقات گسترده لغوى، قرآنى و روايى انجام داده‌اند كه در اينجا به اجمال گزارش آن را تقديم مى‌كنيم:

١٦. ١. جن‌

اعتراف به وجود داشتن جن چيزى است و نفى قدرت او بر دخالت بر امور آدميان چيز ديگر. عدليه بر آنند كه حكمت الهى ايجاب نمى‌كند كه موجودات نامرئى بر موجودات عينى و مرئى چيره گردند و با مقدرات آنان چنان بازى كنند كه نتوانند در برابر موجودات نامرئى، از خويشتن دفاع كنند. آرى! جز برخى وسوسه‌ها و تلقينات اغواگرانه كه شياطين جنّى بر دوستان انسى خود القا مى‌كنند:

يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلى‌ بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُوراً[٤]

شيطان نيز آن گاه كه كار از كار مى‌گذرد، مى‌گويد:

[١] . أَ ذلِكَ خَيْرٌ نُزُلًا أَمْ شَجَرَةُ الزَّقُّومِ* إِنَّا جَعَلْناها فِتْنَةً لِلظَّالِمِينَ* إِنَّها شَجَرَةٌ تَخْرُجُ فِي أَصْلِ الْجَحِيمِ* طَلْعُها كَأَنَّهُ رُؤُسُ الشَّياطِينِ* فَإِنَّهُمْ لَآكِلُونَ مِنْها فَمالِؤُنَ مِنْهَا الْبُطُونَ.

[٢] . مثلًا ر. ك: على‌اكبر قرشى، احسن الحديث، ج ٩، ص ١٤٨؛ عبدالله بشر، تفسير القرآن الكريم، ج ١، ص ٤٢٣؛ ناصر مكارم شيرازى، تفسير نمونه، ج ١٩، ص ٧٦.

[٣] . مثلًا ر. ك: ناصر مكارم شيرازى، تفسير نمونه، ج ٢٤، ص ٤٢٦؛ فتح الله كاشانى، منهج الصادقين، ج ٩، ص ٣٩٠؛ عبدعلى بن جمعه عروسى حويزى، نورالثقلين، ج ٥، ص ٤٠٠.

[٤] . انعام، ١١٢؛ برخى از آنان بر برخى فريب‌كارانه سخنان آراسته القا مى‌كنند.