معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١١٢ - مقدمه

مقدمه‌

«استشراق» كه در لغت به‌معناى شرق‌شناسى و خاورشناسى است برگردان اصطلاح انگليسى‌Orientalism مى‌باشد. واژه‌Orient به‌معناى سرزمين‌هايى است كه در شرق درياى مديترانه و اروپا قرار گرفته‌اند. و در اصطلاح نوعاً به «اسلام‌شناسى غربيان» اطلاق مى‌شود. امروزه اغلب متخصّصان استشراق و عالمان و پژوهشگران دينى همين معناى خاص را از استشراق در سخنان و آثارشان اراده مى‌كنند.[١]

هم اكنون از تاريخ استشراق در حدود سيصد سال مى‌گذرد. بسيارى از مستشرقان به اسلام و قرآن و حديث‌گرايش يافته‌اند، ولى مطالعات آنان در اين زمينه‌ها سزاوار نقد و بررسى است. چرا كه به‌علّت عدم آشنايى آنان با لغت و ادبيات عرب و گاهى از سر غرض‌ورزى و كينه‌توزى عليه اسلام و قرآن، در موارد متعدّدى، مطالب خلاف واقع و گمراه‌كننده ابراز كرده‌اند.

عالمان مسلمان به‌ويژه دانشمندان شيعه از صدر اسلام تاكنون در حوزه‌هاى علمى، دينى، فرهنگى و تربيتى در برابر شبهه‌افكنى دشمنان اسلام موضع گرفته و همواره مدافع اسلام ناب و معارف اصيل قرآن بوده‌اند و از اين رو به تأليف كتب و آثار شايسته و ارزنده‌اى پرداخته‌اند.

حضرت آيت‌الله محمد هادى معرفت (ره) نمونه بارز و الگوى برجسته‌اى از همين عالمان عالى‌مقام در قرن حاضر است كه در زمينه علوم قرآن، تفسير و ... انديشه‌هاى نوينى را به جهان دانش و پژوهش عرضه كردند و تأليفاتى بديع و رهگشا و ماندنى از خود به يادگار گذاشتند.

آن محقّق جليل‌القدر در آثار قرآنى خويش از قبيل‌ شبهاتٌ و ردود، التمهيد فى علوم القرآن‌، التفسير و المفسّرون‌، صيانة القرآن من التحريف‌، التفسير الأثرى الجامع‌ و تاريخ قرآن‌، در موارد متعدّدى، اقوال و ديدگاه‌هاى مستشرقان را با دقّت مطالعه كرده و با ذهنيتى كه از آن‌ها و پديده استشراق كسب كرده و بر اساس مبانى دينى و قرآنى به پاسخ شبهات پرداخته است.

[١] . دكتر فؤاد عبدالمنعم، من افترائات المستشرقين على الاصول العقدية فى الاسلام، ص ١٧.