أسرار الحكم - محقق سبزوارى - الصفحة ٦٧٤

و امّا خصوصيّت خميس و اربعاء، پس سرّ آن است- و اللّه يعلم- كه: عبادت در زمان سعد، «اسعد» است و روز پنج‌شنبه تعلّق به مشترى دارد- كه سعد اكبر است- چه، ايّام و ليالى هفته، هر يك تعلّق به يكى از هفت سيّاره دارد كه اين تركيب مشعر است: «سرخ ديهل روز ديهل سرخ شب» كه از حروف آخر اسماء عربيّه آنها تركيب شده. پس، بايد آدمى مراقب از سعادت و فيروزى روح به علم و عمل ياد آورد، از باب تطبيق «معنى» و «صورت» و همچنين در شب كه افطار مى‌كند، خلافت را به نظر آرد. چه، شب جمعه متعلّق است به قمر- كه خليفه شمس است- قال اللّه- تبارك و تعالى-: «إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً» [١] و ايضا: «يا داوُدُ إِنَّا جَعَلْناكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ» [٢] و در زيارت ائمه عليه السّلام مى‌خوانى كه: «السّلام على خلفاء اللّه و احبائه». بيت‌

اى خليفه‌زاده بى‌معرفت‌

با پدر، در معرفت شو هم صفت‌

و «اربعا» تعلّق به عطارد دارد كه كوكب اهل حساب است. پس، بايد حساب نفس را برسد، بلكه به مضمون: «حاسبوا أنفسكم قبل أن تحاسبوا» [٣]، سالكين شب، به شب حساب، هر روز نفس را مى‌رسند كه «محاسبه» و «مراقبه» از مقامات سلوك و كيفيّت حساب جاى ديگر مشروح است.

و شب پنج‌شنبه- كه شب افطار صوم اربع است- چون تعلّق به شمس دارد كه «مثال اللّه» است، در سماوات و مراقب صفائى پيدا كرده به رياضت در روز بايد به ياد آرد تو فيه خداوند سريع الحساب، حساب كلّ را به اينكه ممكنات: «كَسَرابٍ بِقِيعَةٍ يَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ ماءً حَتَّى إِذا جاءَهُ لَمْ يَجِدْهُ شَيْئاً وَ وَجَدَ اللَّهَ عِنْدَهُ فَوَفَّاهُ حِسابَهُ» [٤] به وجهى، چون انوار كواكب در نهار كه مقهورند در نور شمس، و در همه اصقاع و بقاع عالم ظهور و اظهار از شمس است، بلكه در شب هم به ظاهر از خليفه بود و در حاقّ واقع از شمس بود، خليفه كه به صفت مستخلف است بينونت عزليّه از او ندارد.

مثنوى‌