و ديگر بدان كه اينكه گويند: ائمه اسماء، هفت است و آنها: «الحىّ»، «العليم»، «المريد»، «القدير»، «السّميع»، «البصير»، [و] «المتكلم» باشند، [در حقيقت‌] اصول اسمائند كه اسماء ديگر مشمول اينهايند، چون: «مبدع» و «منشى» و «مخترع» و «مكون» و «خالق» و «رازق» و «مبدأ» و «معيد» و «مدبّر» و «مصوّر» و «غفور» و «رحيم» و مانند اينها كه در تحت «قدير» [مندرج‌] اند. و چون «حكيم» و «دليل» و «هادى» و «ملهم» و «موحى» و «مدرك» و «خبير» و مانند اينها كه از فروع «عليم» هستند. و بر اين قياس كن، باقى را، و همچنين اگر هزار گويند، به اعتبار ديگر است و همچنين نود و نه كه در حديث آمده است كه: «انّ للّه تسعه و تسعين اسماء، من احصاها دخل الجنّة» [٢].

و حقّ احصاء، تخلّق و تحقّق به آنهاست كه موجب دخول جنّت صفات شود.

پس، اصول و كلّيات متناهى است و افراد و اعداد اسماء حق، بى‌نهايت است، چنانكه فرموده‌اند، فى مقام كثرة الاسماء: «جاءت الكثره كم شئت». پس خالقيّت، به عدد مخلوقات و رازقيّت به عدد مرزوقات و مبدعيّت به عدد عقول كليّه و عدد [خود] آنها، به عدد انواع اجسام است، و هر عقل كلّى، نوع منحصر در فرد است و بر اين قياس كن اسماء حسناى ديگر را. و هم چنين، رازقيّت «لحم»، مخالف رازقيّت «عظم» و «شحم» و «عصب» و «رباط» و «وريد» و «شريان» و «طبقات» و «رطوبت جليديّه» است و اين قدر از بيان، كفايت كند ارباب فراست را.

و بر تصديق قول حكما و عرفا و محقّقين متكلّمين، در خطبه [اى از] «نهج البلاغه» از سيّد الموحّدين امير المؤمنين على عليه السّلام آمده است كه:

«اوّل الدين معرفته، و كمال معرفته التّصديق به، و كمال التّصديق به توحيده، و كمال‌

[١] - حديث حقيقت.
[٢] - «بحار الانوار»، ج٤/ ١٥٨ و ج ٦/ ٢١٩.