اختصارگوئى را، اگر بتوان از ويژگى‌هاى يك كتاب محسوب داشت، اسرار الحكم به طور حتم، داراى اين ويژگى است و رنگ آن، بارزتر از خصوصيات ديگر مورد مشاهده در اين كتاب است. رعايت اختصار و التزام به اختصارگوئى، در اين اثر فيلسوف، چنان واضح و نمايان است كه اگر بنا بر ارائه نمونه باشد، كار از اختصار گذشته و به درازا مى‌انجامد. چه، كمتر بحثى را مى‌توان يافت كه سبزوارى در آغاز يا فرجام آن، اشاره‌اى به التزام جدّى خود بر خلاصه‌نويسى نكرده باشد.

پس، براى شتر «دوازده» نصاب است، و براى گوسفند «پنج»، و براى گاو «دو»، و تفصيل اين نصب و تعيين قدر مخرج و كمّ و كيفيّت اينها، در كتب مبسوطه فقه مشروح است، و ما نيز در «نبراس منظوم» ذكر كرده‌ايم، و اينجا، لطايف اعداد نصب را مجملى مى‌گوئيم. [١]

در اين قسمت، تنها به چند نمونه از مواردى كه خلاصه نگارى «اسرار الحكم» در آنها بازتاب عينى يافته است، اشاره‌اى گذرا مى‌كنيم و مى‌گذريم:

- تحقيق آنكه: قوّت لامسه، يكى است يا چهار و جماعتى كه از ايشان است شيخ‌ [٢]، به اخير قائل‌اند، ثمرى چندان ندارد، خاصّه بناى ما بر اختصار است، در اين مطالب.

- ... علامات ديگر نيز هست و اختصار اولى است. [٣]

- ... ادلّه اين مطالب و جرح و تعديل اينها، در كتب مبسوطه مذكور است و ما اختصار كرديم. [٤]

- كلام در مدارك جزئيه باطنه، اقتضا كند عقد چند فصل بر سبيل اختصار ... [٥]

- خلاصه: از مطلب بيرون نرويم. [٦]

[١] - همان/ ص ٥٥٦.
[٢] - احتمالا شيخ طوسىمراد است، چرا كه در لسان فقه، شيخوخيّت طائفه، به شيخ طوسى تعلّق دارد.
[٣] - «اسرار الحكم»/١١٢- نسخه مستوفى-
[٤] - همان/ ٢١٧.
[٥] - «اسرار الحكم»/٢١٨.
[٦] - همان/ ٣٨٧.