أسرار الحكم - محقق سبزوارى - الصفحة ٢٧٠
- «غاذيه»، از جنود ميكائيل است و مظهر اسم «رازق» و «رزّاق» و «مقيت» است كه غذاهائى كه مردم آنها را «غذا» گويند، غذاى بالقوّه است و «غذاء بالفعل»، آن است كه مغيره ثانيه، به حول و قوّت حق تعالى، آماده مىكند و آن، در لحم «لحم» است و در عصب، «عصب» و همچنين، حتّى در صلابت چون «عظم» و در لطافت، چون «رطوبت» زجاجى و جليدى است.
- و «ناميه»، مظهر اسم «رافع الدّرجات» است،- و «مولّده»، مظهر اسم «جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً»، [١] كه حق تعالى، مستخلف است و «عقل كلّ» خليفه اوست و «نفس كل»، خليفه عقل و انبياء و اولياء «خلفاء الله» و شمس، خليفه «خدا» و قمر خليفه «شمس» و خليفة الخلفيه، خليفة. پس، اين شوقها و محبّتها و تربيتها و قهرها و استخلافها، اظلال اسماء و صفات اويند.
مصرع: نخست اين جنبش، از حسن ازل خواست.
و اشكال ديگر هست، در قوّت مصوّره و آن اين است كه: مصوّره، قوّتى است بسيطه و «منى»، جسمى است متشابه الاجزاء و «فاعل» واحد، در «قابل» واحد نكند، مگر فعل واحد را. پس، بايد شكل «منى» كروى باشد، چنانكه شكل طبيعى در هر جسم بسيط، كروى است و مؤكّد است شبهه به قول معلّم اوّل و تابعين او كه:
«منى»، متشابه الاجزاء و متشابه المزاج است. و ليكن، بقراط و تابعين او رفتهاند به سوى آنكه:
«منى» متشابه المزاج نيست، بلكه متشابه الامتزاج است، يعنى: در نفس الامر، اجزاء، متمايزند از يكديگر، ولى حسّ امتياز نمىدهد بعضى را از بعض، زيرا كه «منى» بيرون مىآيد، از كلّ اجزاء بدن. پس، از «لحم» بيرون آيد، شبيه به آن و از «عظم» شبيه به آن و از «عصب» و «عقب» و «عضل» و غيرها، شبيه به آنها. پس اجزاء منى مختلفاند، به حسب اختلاف اعضاء.
و استدلال كردهاند بر اين مطلب، به مشاكله ميانه والد و مولود، در بسيار اندامها و در نقص و زيادتى اندامى و نيز به عموم لذّت، از براى جميع بدن. و تابعين معلّم
[١] - بقره/ ٣٥.