اراده كرده است به «معالم»، قواى بدنيّه را، و به «طول» جوارح ماديّه را، يعنى: با آن جلالت و مجدت- كه از عالم قدس و طهارت است- مانده در عالم دوّاب، بلكه عالم ديدان.

[٨.]

تبكى و قد ذكرت عهودا بالحمى‌

بمدامع تهمى و لم تتقطّع‌

[ترجمه: آن عهدها را به ياد آورده و گريان شده، سرشكى پيوسته‌مند از ديده فرو باريد كه هرگز قطع نمى‌شود.]

يعنى: چون به خاطر آورد، عهد قديم را كه با «عقل كلّ» داشت، گريه و زارى مى‌كند و گويد:

آتشى مى‌بينم اى ياران، ز دور

كرم مى‌آيد، به چشمم، نخل طور

ياد آتش خان‌ها، و آن عهود

درد ما، غم، باز پيچيده است دود

«تهمى» يعنى: «تسيل». و اسناد سيلان- كه صفت دمع است- به «مدمع»- كه محل دمع است- اسناد مجازى است، مثل قول حقّ تعالى: «فَسالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِها». [١]

و اظهر آن است به قرينه «لم تتقطع» كه: [در اينجا] گريه را «حالى» و «فطرى» بگيريم.

[٩.]

و تضلّ ساجمة على الدّمن الّتى‌

درست بتكرار الرّياح الأربع‌

[ترجمه: نفس، بر منزل‌هايى كه با وزيدن باد از هر چهار سويشان، زير شن دفن شده بودند، گريه و زارى گرفت.]

«تظلّ» به معنى تصير [است‌] و بهتر آن است كه: به معناى اصلى بگيريم، يعنى:

داخل در روز مى‌شود. چه، ياد اصل خود مى‌كند و ممسوس مى‌شود به نور قاهر و داخل در نهار حقيقى مى‌شود. و «سجع» صوت كبوتر است، و «دمن» جمع «دمنة»، يعنى: آنچه باقيمانده از آثار دار، و مراد، بدن متلاشى و قواى داثره از آن باشد. چه، نفس در كار التحاق به اصل خود است و قوا و اعضاء نيز تابع‌اند، چيزى نمانده‌

[١] - رعد/ ١٨.