مسائل: حرام است بر جنب، قرائت سوره‌هاى عزائم و مسّ كتابت قرآن و لبث در مساجد و وضع شى‌ء در آنها نيز، حرام است. و جواز [١] در آنها مكروه است، مگر در مسجدين كه جواز هم حرام است.

و در حكم كتابت قرآن است، در حرمت مسّ، كتابت اسم «اللّه» و اسم النّبى و اسماء الائمه عليه السّلام. و مكروه است براى جنب، قرائت زيادتر از هفت آيه، و مسّ مصحف، و اكل و شرب، مادامى‌كه مضمضه و استنشاق نكند، و خواب، مادامى‌كه وضو نگيرد، و خضاب، چنانكه جنب ساختن مختضب خود را، نيز مكروه است.

اسرار: حرمت عزايم، به جهت آن است كه نزديك نشود به سوى سجده حق، با آلودگى و موهم وقوع در آن هم نباشد. و حرمت مسّ كتابت قرآن، به جهت آن است كه [قرآن‌] كتاب تدوينى حق و به وجهى، «كلام حق» است و نمى‌رسد به مقام كتابيّت حق- چه جاى كلاميّتش- مگر پاك از آلودگى‌هاى علايق و اخلاق بهايم و سباع و شياطين و موذيات، كما قال تعالى: «لا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ» [٢] سيّما بر قرائت نفى.

و حرمت مسّ اسماء اللّه و النّبى و الائمة عليه السّلام، به جهت آن است كه گذشت كه:

اشياء را، وجود «عينى» و وجود «ذهنى» و وجود «لفظى» و وجود لفظى و وجود كتبى مى‌باشد، و وجود كتبى شى‌ء، نمودارى از آن شى‌ء است. و گفتيم كه قاعده «الاسم هو المسمّى بوجه» [٣]، تا اينجا مى‌آيد. پس، حرمت‌دارى نقش و خط، از اين جهت است كه مرآت لحاظ مسمّى است.

و سرّ عدم تقريب لوثى به مساجد و حرم، آن است كه در اين، ايماء و اشارت است به عدم تقريب به قلب و اگر شده باشد، تبعيد از آن، اوجب شيئى است، و عدم وضع مذكور، اشارت است به اينكه وضع شى‌ء كه از غير متطهّر معنوى، بلكه از آلودگان باطنى باشد، مثل دأب و ديدن ناپاكان، و خوى و خصلت پليدان، در قلب كه بيت اللّه است، ناروا است. پس، هرگاه مكث محدّثان و جواز آنها، در بيت‌

[١] - يعنى: عبور ومرور.
[٢] - واقعه/ ٧٨.
[٣] - الاسم هو المسمّىباعتبار الهويّة و الوجود، «قواعد كلى فلسفى»، ج ٣/ ١٠٨.