امّا بعد [١] چنين گويد، مفتقر الى اللّه البارى: الهادى بن مهدى السّبزوارى- حشرهما اللّه تعالى مع الأخيار- كه: اين، كتابى است در معارف «مبدأ» و «معاد»، مشتمل بر مطالب حكمت اشراقيّه و مشائيّه و بر مآرب مشارب ذوقيّه، مسمّى به:

«اسرار الحكم فى المفتتح و المختتم».

و باعث بر تحرير، اين بود كه: در اين اوان سعادت اقتران كه شهنشاه جم جاه، ظلّ اللّه كيوان رفعت، سليمان حشمت، خديو فيروز بخت، زينت تاج و تخت، حامى دين مبين، ما حى ظلم و كين، صاحب رايت‌ «نَصْرٌ مِنَ اللَّهِ وَ فَتْحٌ قَرِيبٌ» [٢]، مظهر صفات اللّه «نعم المولى و نعم الحسيب» [٣]، ذو المكارم ابو الفتوح، اللائح من جبينه تباشير الاحسان و الافضال، كالصّبوح، السّلطان ابن السلطان، و الخاقان ابن الخاقان؛ ناصر الدّين شاه قاجار- خلّد اللّه دولته و أبّد اللّه شوكته‌ [٤]- تشريف فرماى خراسان- صانه اللّه تعالى عن الحدثان- شدند. در حين شرفيابى حضور باهر النّور به داعى‌

[١] - نخستين كسى كه روز«جمعه» را به اين نام ناميد، كعب بن لوى بود و همچنين، همو بود كه تركيب «امّابعد» را به كار برد. «كشكول»، شيخ بهائى/ ٣٥٧
[٢] - صف/ ١٣.
[٣] - در قرآن، آيه‌اىبا اين تركيب وجود ندارد. در جائى آمده است‌«أَنَّ اللَّهَ مَوْلاكُمْ نِعْمَ الْمَوْلى‌ وَ نِعْمَ النَّصِيرُ» انفال/ ٤٠.
[٤] - ناصر الدين شاهقاجار، به عنوان پادشاهى كه نيم قرن بر ايران زمين حكم راند، بى‌گمان از چهره‌هاى شناخته‌شدهتاريخ ايران دوره قاجاريّه است. با نظر به عملكرد مصيبت‌بار حكومت قاجاريان در تحتسلطنت وى، و امتيازهائى كه در عهد وى به دست دربار ايران به دولت‌هاى استعمارىهمچون انگلستان و روسيه داده شد، و مسائلى چون: به قتل رسيدن امير كبير، سفرهاىپرخرج فرنگ، ظلم‌هاى عموم دامنگير، قيام توتون و تنباكو (فتواى تحريم قرارداد رژى)و ... بى‌گمان درباره وى نمى‌توان حسن نظر داشت. تقابل ناصر الدين شاه با علماىبزرگى چون ميرزاى شيرازى، سيّد جمال الدين اسدآبادى، آقا نجفى اصفهانى، ميرزا جوادآقا مجتهد تبريزى و ديگران، نشان مى‌دهد وى سياست‌هاى دينى و اخلاقى و اجتماعى وكشورى مناسبى نداشت و شاهى نبود كه عالمان مردمى بتوانند با او مماشات كنند. درعين حال، حكيم سبزوارى نسبت به وى حسن نظر داشته، و اين حسن نظر را در چند جاىكتابش انعكاس داده است كه البته موضوع غريبى به نظر مى‌رسد.