پس، صفايش به جهت آن است كه تغذيه دهد به صافى. و حمرتش به جهت آن است كه از جوهر دم است و متانتش به جهت آن كه: تبدّد نيابد كه تأنّى و نازك نازك‌كارى‌ها دارد؛ تغذيه نازكان و در عقب جليديه قرار يافته، چه مدد از دماغ مى‌يابد، به واسطه شبكيّه.

- و امّا جليديّه‌، پس آن رطوبتى است در غايت صفا، و اشرف اجزاء عين است.

چه، باقى خدمه و جنّه و وقايه‌اند و آن، شبيه است در قوام و صفا به تگرگ و يخ، و لهذا آن را «جليديّه» و «برديه»- به فتحتين- نامند. و قدامش، تفرطحى دارد، اعنى:

استداره با اندك عرضى، تا سعه اشباح بيشتر باشد و مؤخّرش مايل به طول، تا در عصب مجوف متمكّن باشد.

- چهارم، از طبقات عنكبوتيّه است‌ و آن، بسيار رقيق است، چون نسج عنكبوت و فرا گرفته است نصف ظاهر جليديّه را و منشأ آن، اطراف شبكيه است و اين، حايل است ميانه جليديّه و بيضيّه. چه، «بيضيّه» فضله غذاى جليديّه است و ملاقات فضول- على الدّوام- مضرّ است، و كمال رقّت عنكبوتيّه، به جهت آن است كه منع نكند وقوع اضواء و اشباح را، از جليديّه.

و بيضيّه شباهت دارد به بياض «بيض» در قوام و صفا. و در قدام جليديّه قرار گرفته، تا حاجت شود اضواء قويّه را و بغتة بر جليديّه وارد نشوند و تا به ندوات، بيضيّه تر و تازه‌تر باشد و هوا، آن را تجفيف نكند و نيز به خشونت عنبيّه متأذّى نشود.

- پنجم، طبقه عنبيّه‌ است و ظاهرش، صلابتى دارد، چون اتّصال به قرنيّه دارد و باطنش لينتى، مانند لخم اسفنجى كه «خمل» و «پرز» دارد. و فايده‌اش وقايت حدقه است از وصول فضول و امساك بيضيّه از تبدّد، و در وسطش «ثقبه» اى است، چون ثقبه عنب كه از خوشه بكنى.

و آن ثقبه، محاذى جليديّه است كه نفوذ نور، در آن است و رنگ طبيعى آن اكحليّت است، نزد ارسطو و از رقيّت است، به قول جالينوس و اوّل، اقرب [به‌