معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٢٣ - پرسشها و پاسخها

اين آيات در مورد خود قرآن است كه در آن از تشبيه استفاده كرده است،

يعنى اين قرآن مانند باران رحمتى است كه از آسمان ريزش كرده و همه سطح زمين را فرا گرفته است؛ يعنى رحمت يكسان به همه جا ريزش كرده، اما بستر هر رودخانه، بر اساس جريان سيلاب‌ها، به اندازه ظرفيت خود بهره مى‌گيرد.

وقتى قرآن به گوش انسانى كه فقط عربى بلد است مى‌خورد، چون عرب و عارف به وضع لغت است، طبعاً مفهوم آيه را درك مى‌كند؛ اگر اين شخص با كسى مثل‌ ابن سينا در مقابل يك آيه قرار گيرد آيا يك جور بهره مى‌برد؟ قطعاً اين‌گونه نيست. سخن بنده اين است كه قرائت‌هاى مختلفى كه آقايان مطرح مى‌كنند، در عرض هم است كه در واقع با هم متعارض و متناقض هستند. آن وقت به ما مى‌گويند شما حق نداريد قرائت ديگرى را تخطئه كنيد. ولى اينكه ما عرض مى‌كنيم اين است كه مى‌گوييم اين اختلاف قرائت‌ها در عمق است، نه در عرض؛ يعنى يك فردى از آيه برداشت و بهره سطحى دارد و شخص ديگر، بهره عميق‌ترى دارد. اينها در عرض هم نيستند. اختلاف ما با اين آقايان از همين جا است. كسى كه فقط مفاهيم لغتى را بلد است با كسى كه بينش او بيشتر است و تدبر در قرآن مى‌كند، فرق دارد. مسأله ظهر و بطنى كه در كلام پيامبر مطرح شد، براى همين بود كه به ظاهرسطحى قرآن اكتفا نكنيد؛ زيرا قرآن داراى ظهر و بطن است. بطن همان مفاهيم عمقى قرآن است كه با تفكر و تأمل به‌دست مى‌آيد؛ البته براى اينكار بايد ابزار بينشى هم در اختيار داشت. پس ما تفاوت در فهم‌ها را به اين معنا كه يكى عميق و ديگرى عميق‌تر است مى‌پذيريم.

يكى از سخنان ما با آقايان اين است كه يك وقت ما مكتبى را پذيرفته‌ايم كه «مصوبه» است و مى‌گويد واقعيتى وجود ندارد و اين تو هستى كه واقعيت مى‌دهى. بعضى از آقايان همين سخنان را مى‌گويند، در صورتى كه اين حرف‌ها براى ما نيست. شما مى‌گوييد من خودم مكتب تشيع را از روى بصيرت پذيرفته‌ام. پس بايد به مبانى مكتب كه يكى مصوبه است، پايبند باشيد. اگر چند رأى و قرائت در عرض هم قرار گرفت، طبق مكتب ما يكى از اينها درست‌