معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٢٨ - ٤ وحى رسالى

وَ أَوْحى‌ رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبالِ بُيُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشُونَ*

ثُمَّ كُلِي مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًا[١].

و يا مى‌فرمايد:

وَ أَوْحى‌ فِي كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها ...[٢].

٣. الهام (سروش غيبى)

گاه انسان پيامى را دريافت مى‌دارد كه منشأ آن را نمى‌داند؛ به‌ويژه در حالت اضطرار كه گمان مى‌برد راه به جايى ندارد، ناگهان درخششى در دل او پديد مى‌آيد، راه را بر او روشن مى‌سازد و او را از آن تنگنا بيرون مى‌آورد. اين پيام‌هاى رهگشا، همان سروش غيبى است كه از پشت پرده هستى به مدد انسان مى‌آيد. در قرآن، به همين الهامات غيبى، «وحى» اطلاق شده است:

وَ أَوْحَيْنا إِلى‌ أُمِّ مُوسى‌ أَنْ أَرْضِعِيهِ فَإِذا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ ...[٣].

اين سروش‌هاى غيبى گاه منشأ رحمانى و زمانى منشأ شيطانى دارند. از اين‌رو، در قرآن به وسوسه‌هاى شيطان نيز «وحى» اطلاق شده است:

وَ كَذلِكَ جَعَلْنا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَياطِينَ الْإِنْسِ وَ الْجِنِّ يُوحِي بَعْضُهُمْ إِلى‌ بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرُوراً[٤].

٤. وحى رسالى‌

وحى بدين معنا، كه بيش از هفتاد بار در قرآن از آن ياد شده است، از منشأى رحمانى و معلوم، بر گيرنده وحى نازل مى‌شود. اين وحى به انبيا اختصاص داشته و شاخصه نبوت آن‌ها محسوب مى‌شود:

وَ كَذلِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ قُرْآناً عَرَبِيًّا لِتُنْذِرَ أُمَّ الْقُرى‌ وَ مَنْ حَوْلَها[٥].

با دقت در انواع وحى معلوم مى‌شود كه گرچه هر چهار معنا از لحاظ

[١] . نحل، آيات ٦٩- ٦٨.

[٢] . فصلت، آيه ١٢.

[٣] . قصص، آيه ٧.

[٤] . انعام، آيه ١١٢.

[٥] . شورى، آيه ٧.