معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٥٢ - سياست و حكومت در قرآن

يعنى مواظب باشيد مبادا به راه و روش نادانان (لا يعلمون) گرفتار شويد.

اين سفارشى براى همه سياست‌مداران بزرگ است، چون هميشه اين گونه است كه عده‌اى چاپلوس دور اين سياست مداران و بزرگان هستند كه درصددند تا با استفاده از موقعيت و مقام آن‌ها منافع خودشان را تأمين كنند، لذا گزافه‌گويى‌ها و ارائه طريق‌هايى مى‌كنند تا به بهره‌هاى شخصى خود برسند. قرآن سفارش مى‌كند چشمتان باز باشد مبادا اين نادانان دردسر برايتان ايجاد كنند، يعنى اطراف سياست‌مداران بايد كسانى باشند كه داراى دانش و بينش باشند.

از اين گونه آيات دقيق و ظريف در قرآن زياد است. سياست يعنى تدبير و از اين رو «سائس» مرادف كلمه «قائد» است؛ در مورد ائمه داريم:

وساسة العباد.

البته تدبير دو گونه است: تدبير صالح و تدبير غير صالح. در عرف سياست‌مداران چنين است كه بايد به‌گونه‌اى تدبير كرد كه آن اهداف مورد نظر سياست‌مداران پياده شود، پس بايد تمهيداتى براى اجراى آن اهداف فراهم شود؛ حالا قرآن اصرار دارد كه آن تمهيدات از طريق صحيح باشد، مبادا از طريق غير صحيح به هدف صحيح برسيد كه اين منطق را قرآن قبول ندارد، يعنى از ديدگاه قرآن، سياست، تدبير صالح است. اين معنا (تدبير صالح) مورد نظر اين آيه است:

وَ ما كانَ لِمُؤْمِنٍ وَ لا مُؤْمِنَةٍ إِذا قَضَى اللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَمْراً أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ‌[١].

كه در اين صورت، اين آيه بار سياسى عظيمى دارد و مى‌خواهد بگويد كه اگر كسانى كه مسؤوليت اداره كشور را عهده دارند و مردم به آن‌ها اطمينان دارند، اگر براى تدبير امور تصميمى گرفتند، اگر اين تصميم از روى موازين صحيح اجرا شد كه اين موازين صحيح در اختيار اولوالامر است، مردمى كه اطلاع كافى ندارند طبيعتاً حق اظهار نظر ندارند؛ البته منظور مردم عادى است؛ براى مثال خيابانى كه با عرض و طول مشخص ساخته مى‌شود، اگر اولياى‌

[١] . احزاب، آيه ٣٦.