معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٨١ - نقدى بر تفسيرهاى روشنفكرانه از قرآن و حديث

دارد كه راه نوآورى، پاسخ جديد دادن به آن است.

انديشه حوزه: در عصر حاضر برداشت‌هاى نادرستى در زمينه فقه، اصول دين و غيره مطرح مى‌شود، با اين كه صاحبان اين شبهات اطلاعى از فقه و محتواى دين ندارند؛ از قبيل شبهاتى كه درباره ارث، قصاص، ديه زن و مرد و غيره مطرح مى‌شود، در مسائل دينى و كلامى كه تخصص لازم دارد و آنان فاقد آن هستند، چگونه اين شبهات را مطرح مى‌كنند. در اين زمينه لطفاً توضيحى بفرماييد.

استاد: اينها مسأله‌اى را به نام «بازتاب فرهنگ زمانه در قرآن» مطرح مى‌كنند. اين روشنفكران مى‌گويند مسائلى از قبيل قصاص و تفاوت بين زن و مرد از آنجا آمده است؛ يعنى بعضى از احكام جزايى كه به صورت خشن مطرح شده، بازتاب زمان جاهليت در قرآن و متناسب با آن عصر است؛ يعنى نه اين كه اسلام اين حكم را از آن‌ها گرفته باشد، بلكه خود آن فرهنگ و جو جاهلى اقتضا مى‌كرده كه احكام جزايى اين گونه تشريع شود و نيز وضعيت زن كه در جامعه آن روز بوده است، مى‌طلبيده كه احكام ارث اين چنين تشريع شود. مقصودشان از بازتاب فرهنگ زمانى اين است كه جو حاكم بر آن زمان اقتضا داشته كه اسلام در تشريع خود اين جهات را در نظر بگيرد.

مطلب ديگرى كه مى‌گويند اين است كه خيلى از اين تشريعات و احكام، طبق صلاحديد شخص پيامبر است. يعنى رسول خدا (صلى الله عليه و آله وسلم) مصالح روز را در نظر مى‌گرفت و اين احكام را تشريع مى‌كرد.

با اين دو مقدمه مى‌گويند وقتى كه فرهنگ و جو عوض شد، آن حكم را هم كه پيامبر روى صلاحديد شخصى مطابق فرهنگ زمانه و جو حاكم تشريع كرده بود، چه مانعى دارد كه ما امروز حكم جديدى وضع كنيم؟ يعنى كارى كه ما امروز مى‌كنيم، همان كار پيامبرگونه است. اين است تحليلى كه اينها درباره برخى احكام اسلامى ارائه مى‌دهند.

من همين شبهه را هم در جلد هفتم‌ التمهيد آورده‌ام و مفصّل روى آن بحث كرده‌ام و تمام مقدماتى را كه اينها به اين نتيجه مى‌رسند، يك يك بررسى و