معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٥٣ - ٣ كنايه از علم ازلى الاهى

٣. كنايه از علم ازلى الاهى‌

سوّمين معناى «كتاب» در اصطلاح قرآنى علم: كنايه از «علم ازلى الاهى»

است و نزديك به بيست مورد در قرآن به‌كار رفته است، البته با تعبيرات مختلفى، مانند كتاب مبين، كتاب معلوم، ام الكتاب، الكتاب، و .... كه در تمامى اين موارد، مقصود، علم ازلى الاهى است كه در جاى ديگر با عنوان لوح محفوظ به‌كار رفته است: لوح، همان نوشت‌افزار است كه بر روى آن مى‌نگارند و از هرگونه اشتباه و خطا در امان است. آياتى از اين گروه را مى‌خوانيم:

اول. كتاب مبين: الف.

وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَيْبِ لا يَعْلَمُها إِلَّا هُوَ وَ يَعْلَمُ ما فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ إِلَّا يَعْلَمُها وَ لا حَبَّةٍ فِي ظُلُماتِ الْأَرْضِ وَ لا رَطْبٍ وَ لا يابِسٍ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ.[١]

«كتاب مبين» يعنى نوشته‌اى آشكار و عارى از ابهام و اشتباه. يعنى هر چيز، براى ما، همانند نوشته‌اى آشكار و روشن و خالى از ابهام، معلوم است.

ب. ... وَ ما يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ مِنْ مِثْقالِ ذَرَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي السَّماءِ وَ لا أَصْغَرَ مِنْ ذلِكَ وَ لا أَكْبَرَ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ.[٢]

دور و ناپيدا نخواهد بود، از خداوند، هر موجودى در جهان كه سنگينى ذرّه‌اى را دارا باشد. و نه كوچك‌تر و به بزرگ‌تر. كه تمامى آن‌ها در نبشته‌اى آشكار ثبت و ضبط شده است، يعنى: علم ازلى الاهى، بدان تعلّق يافته است.

ج. وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُها وَ يَعْلَمُ مُسْتَقَرَّها وَ مُسْتَوْدَعَها كُلٌّ فِي كِتابٍ مُبِينٍ‌[٣]

مقصود از مستقر و مستودع، جايگاه هميشگى و موقّت مى‌باشد.

د. وَ ما مِنْ غائِبَةٍ فِي السَّماءِ وَ الْأَرْضِ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ.[٤]

هيچ پنهانى از شما در آسمان و زمين نيست، مگر آنكه در نوشتارى آشكار ثبت شده است. يعنى: علم ازلى ما بدان تعلق يافته، حاضر در پيش روى ما است.

[١] . انعام، آيه ٥٩.

[٢] . يونس، آيه ٦١.

[٣] . هود، آيه ٦.

[٤] . نمل، آيه ٧٥.