معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٠٤ - ٤ سخن آخر

صدور برخى از آن‌ها بعيد نيست.

پنجم: مى‌دانيم كه اصل مسأله ثواب از باب تفضل است؛ نه استحقاق. علامه‌ مجلسى‌ فرموده است:

جايز است خداوند با يك تسبيح گفتن ثواب صدقه دادن صد شتر را بدهد و با صدقه دادن صد شتر ثواب هزاران برابر آن را بدهد. يا آنكه با يك تسبيح اين امت ثوابى را بدهد كه در برابر صدقه صد شتر در امت‌هاى سابق مى‌داده است و يا آنكه گفته شود هر كدام از اين اعمال از جهتى تأثير دارد كه ديگرى ندارد. مثلًا گاهى گفته مى‌شود يك لقمه نان بهتر از صد ليوان آب است و گاهى يك ليوان آب بهتر از صد لقمه نان است و گاهى قرائت يك سوره قرآن بهتر از صد حج و عمره است و گاهى يك حج بهتر از صد ختم قرآن است. پس اين اعمال به منزله غذاى روح انسان هستند كه هر كدام در جاى خود لازم هستند و هيچ كدام جايگزين ديگرى نمى‌شود.[١]

مرحوم قاضى‌ سعيد قمى‌ در روايتى كه مى‌گويد:

ثواب يك لااله الا الله آن است كه چهل و پنج ميليون سيئه بخشيده و چهل و پنج ميليون حسنه نوشته و چهل و پنج ميليون درجه ترفيع پيدا كند

را از باب علم حروف و با ابجد به‌دست آورده است.[٢]

بنابراين تفضّل در اين ثواب‌ها را بايد ملاحظه كرد.

٤. سخن آخر

با توجه به آنچه بيان شد بايد ادّعا كرد كه برخى از اين روايات به‌صورت قطع مجعول است، مانند روايات ابوعصمة مروزى‌ و برخى احتمالًا مجعول هستند، مانند حديث مفصل نقل شده از ابى بن كعب. ساير روايات در باب خواص آيات و سور از باب اقتضا است؛ نه عليت. يعنى قرائت آن سوره در

صورتى كه ساير شرايط موجود و موانع مفقود باشد، مى‌تواند باعث آن ثواب‌

[١] . محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٨٧، ص ٩.

[٢] . صدوق، شرح توحيد، ج ١، ص ٦٥.