معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٠ - ١ نوآورىهاى علمى

ويژگى آثار

١. نوآورى‌هاى علمى‌

يكى از شاخصه‌هاى اساسى كه اين نوشته‌ها را از ديگر آثار آيت‌الله معرفت متمايز مى‌كند، نوآورى‌هاى علمى است كه استاد ضمن سال‌ها تلاش علمى و تحقيق با رويكردى نقادانه به آثار خود، به آن‌ها دست يافته است.

در مقاله «نسخ در قرآن در تازه‌ترين ديدگاه‌ها» اين شاخصه را مى‌توان مشاهده كرد. وى كه اولين بار در رساله خطى‌ نسخ‌ و ... در برابر قائلان به ٢٦٠ آيه منسوخ، وجود ٢٠ آيه منسوخ را پذيرفته بود، بعد از طى مراحل متعدد در مقالات و كتب، در اين مقاله ضمن بررسى انواع مختلف نسخ‌ها، موارد متعددى از منسوخات سابق را نام مى‌برد و به راهكارى جديد درباره آن‌ها اشاره مى‌كند. او ضمن توضيح نسخ مشروط از نسخ تمهيدى نام مى‌برد و به معرفى و بيان مثال‌هاى متعددى براى آن مى‌پردازد. استاد اين نوع از نسخ را در روزهاى پايانى عمر خود در جمع قرآن‌پژوهان نيز به تضارب آرا گذاشته بود و اينك در مقاله خود به تبيين آن مى‌پردازد.

در مقاله، «تأويل از ديدگاه علامه طباطبايى (ره)» به تبيين ديدگاه علامه در مورد تأويل و ارائه نقدى جديد، هر چند مختصر به آن مى‌پردازد.

در مقاله «موضع الحديث من التفسير» نيز به جايگاه حديث و موضوع حجيت و عدم حجت خبر واحد در تفسير قرآن مى‌پردازد، زيرا به نظر وى مطلوب در تفسير «فهم» است كه امرى وجدانى است، به خلاف فقه، و مى‌گويد در فهم تعبد معنا ندارد، لذا اگر حجيت خبر واحد تنها مستند به دليل تعبدى باشد و علم عرفى نياورد. مفيد فايده در باب تفسير نخواهد بود.

در معجزه؛ ضرورت دفاعى‌ مى‌گويد اعجاز هميشه به‌عنوان يك ضرورت اثباتى مطرح بوده است تا نشانه صحت دعوى نبوت باشد، ولى اين ضرورت تبليغى است يا دفاعى؟ حاصل بحث اين است كه معجزه بيش از آنكه وسيله تبليغى باشد، يك وسيله دفاعى در مقابل شبهات و تزوير بود.

از ديدگاه‌هاى مهم آيت‌الله معرفت مى‌توان به موضوع «سياست و حكومت‌