معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٦٣ - الف قول در لغت

ديگرى گفته است:

ديگرى مى‌گويد:

امتلأ الحوض و قال قطني.[٣]

ديگرى گفته است:

كه در تمامى اين موارد، مراد زبان حال است، نه زبان قال.

٣. راغب اصفهانى‌ گويد:

قول، به چند گونه به كار برده مى‌شود:

اول، روشن‌ترين آن: لفظى باشد كه از حروف تركيب يافته باشد، و با وسيله نطق انجام شود؛ چه مفرد باشد، چه جمله.

دوم، به آنچه در نفس تصور شود، پيش از ابراز آن به وسيله لفظ، مى‌گويند، چنانكه دراين آيه آمده است:

وَ يَقُولُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ لَوْ لا يُعَذِّبُنَا اللَّهُ؛[٥]

در دل خود چنين تصور مى‌كنند.

[١] . طير، در استعمال عرب، مؤنث مجازى است. و لذا قالت گفته.

معنى شعر چنين است:

پرندگان به او گفتند: پيش‌تاز شو، راه يافته باش. همانا برنگردى مگر آنكه ستوده‌گر باشى.

[٢] . حدّر و أحدر به معناى ستبر است.

معنى شعر چنين است:

دو چشمان به او گفتند: شنوا وطاعت پذيريم. و ستبر و درشت و درخشنده شدند مانند دانه‌هاى گوهر كه هنوز سفته نشده‌اند.

[٣] . قطنى يعنى: مرا بس است. استخر، پر گرديد و گفت: مرا كفايت است.

[٤] . فلج، نام جايگاهى است. رنغ: چريدن باشد. دُلَّح، جمع دالح، ابر بارور را گويند. رواء، جمع راوى، سيراب را گويند. انيه: صداى فشردن ابر و غرش رعد است.

معنى شعر چنين است:

موقعى كه در فلج به چرا مشغول بوديم، ناگاه ابرهاى بارور وسيراب از آب گفتند: آهان ... كنايه از آمادگى براى باريدن است.

[٥] . مجادله، آيه ٨.