معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٥٤ - هدف و ساختار سوره

تعيين اين راه وسط، وصف مثبت آن را ياد آور مى‌شود:

صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ‌

راه كسانى كه مورد عنايت تو قرار گرفته‌اند.

و آن، همان راهى است كه بندگان شايسته خدا، با رهنمود او پيموده‌اند:

وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَأُولئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الصِّدِّيقِينَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحِينَ وَ حَسُنَ أُولئِكَ رَفِيقاً* ذلِكَ الْفَضْلُ مِنَ اللَّهِ وَ كَفى‌ بِاللَّهِ عَلِيماً.[١]

و اين عنايت جز با اطاعت كامل از خدا و شريعت، حاصل نمى‌شود، و مشمول‌ وَ لَهَدَيْناهُمْ صِراطاً مُسْتَقِيماً[٢] نخواهد شد.

و براى تأكيد، به دو راه انحرافى (افراط و تفريط) اشاره مى‌كند:

غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لَا الضَّالِّينَ.

كسانى كه از دستورهاى الاهى سرپيچى كرده، مورد خشم او قرار گرفته، در درّه هلاك سقوط كرده‌اند، و كسانى كه نسبت به شريعت الاهى بى‌تفاوت بوده، در وادى گمراهى، حيران و سرگردانند.

كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ وَ لا تَطْغَوْا فِيهِ فَيَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبِي وَ مَنْ يَحْلِلْ عَلَيْهِ غَضَبِي فَقَدْ هَوى‌.[٣]

از سرطغيان و سركشى بر نخيزيد، كه مورد خشم ما قرار مى‌گيريد. و هر كه مورد خشم ما قرار گيرد، هر آينه در وادى نيستى و نابودى سقوط كرده است.

وَ لكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْراً فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِنَ اللَّهِ وَ لَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ.[٤]

هركه با سينه‌اى فراخ به سوى كفر گراييد، هر آينه مورد خشم ما قرار مى‌گيرد، و دچار شكنجه هولناكى خواهد گرديد.

و نيز درباره كسانى كه به خودگرايى اسلامى، چندان توجّهى نداشته، و با ديگران سر و سرّى دارند، مى‌فرمايد:

وَ مَنْ يَفْعَلْهُ مِنْكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَواءَ السَّبِيلِ.[٥]

[١] . نساء، آيات ٧٠- ٦٩.

[٢] . همان، ٦٨.

[٣] . طه، آيه ٨١.

[٤] . نحل، آيه ١٠٦.

[٥] . ممتحنه، آيه ١.