معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٨٨ - نخست تفسير متعارف آن

برجسته او را يادآور مى‌شود: پروردگار جهانيان، كه پيوسته مدير و مدبّر همه جهانيان است. رحمان و رحيم: از رحمت واسعه و عنايت خاصّ او ياد مى‌كند. مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ‌: «نهايت، همه چيز در اختيار و در دست با كفايت او است».

سپس كمال انقطاع به سوى حق را ارائه مى‌دهد: جز تو كسى را نمى‌پرستيم، و دست نياز به سوى ديگرى دراز نمى‌كنيم. و اين نهايت بريدگى از ديگران، و پيوست به پروردگار است. پس از ستايش و ابراز كمال انقطاع، نوبت به عرض حاجت مى‌رسد:

اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ‌: در تمامى كارها و كوشش‌هايى كه انجام مى‌دهم، چه معنوى و چه مادى، رهنما و يار و ياور من باش. يعنى: هيچ‌گونه كوششى بدون رهنمايى تو، موفق‌آميز نخواهد بود. و خود را در كنار جمع صالحين قرار مى‌دهد، تا بهتر، شايسته لطف و عنايت پروردگار قرار گيرد.

صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ‌: راهى را كه براى بندگان شايسته و مورد عنايت خويش برگزيده‌اى، كه همان راه ميانه‌روى است.

غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ‌: نه راه كسانى كه كندى كرده، و مورد خشم تو قرار گرفته‌اند، همچون جهودان كه در انجام دستورات همواره كوتاهى كرده، و پيوسته مورد غضب الاهى بوده‌اند.

وَ لَا الضَّالِّينَ‌: كسانى كه تند روى كرده، و گمراه شده‌اند، همانند ترسايان كه پيامبر خويش را خدا پنداشته، و از مرز بندگى تجاوز كرده‌اند.

خلاصه: بنده سالك راه حقيقت، همواره از خدا مى‌خواهد، تا هميشه مددكار و راهنماى وى باشد، و او را بر جادّه وسطى، پيوسته نگاه دارد. كوتاهى و تندروى نكند.

البته اين خواسته را پس يك ستايش و نيايش شايسته، عرضه مى‌دارد، و كوچكى خود را در مقابل پروردگار با عظمت، برملا مى‌دارد. لذا در حديث از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و اله و سلم- آمده است:

قسّمت فاتحة الكتاب بيني و بين عبدي فنصفها لي و نصفها لعبدي و لعبدي ما سأل.[١]

[١] . ر. ك: صدوق، عيون اخبار الرضا، ج ١، ص ٢٣٤، رقم ١.