معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٢٥ - امتيازات الميزان در گفتوگو با استاد محمد هادى معرفت

قرآن، في عين كونه كلاماً مفصولا، هو كلام متصل اوّله بآخره؛

يعنى در عين انفصال، اتصال و انسجامى قوى ميان آيات وجود دارد.

ايشان مى‌گويد: علماى بيان در گذشته براى هر سوره مسأله حسن افتتاح و حسن اختتام گفته‌اند و اين را يكى از دلايل اعجاز قرآن دانسته‌اند و مى‌گويند، قرآن بدون مقدمه وارد مطلبى نمى‌شود، بلكه نخست مقدمه‌اى لطيف و ظريف مى‌آورد، تا شما را آماده سازد و سپس وارد مطلب مى‌شود و آن‌گاه كه سوره مى‌خواهد خاتمه پيدا كند، جمع‌بندى مى‌كند و مطلب را ابتر و بى‌دنباله رها نمى‌كند.

اين را علماى قديم گفته‌اند. اكنون چه مى‌گويند؟ آيا اگر هر سوره حسن مفتتح و حسن ختام دارد، ممكن است وسط آن انسجام نداشته باشد؟ پس بدون ترديد هر سوره داراى مقصد يا مقاصدى است و با مقدمه‌اى وارد سوره مى‌شود و سپس مطلب را عرضه مى‌كند و با پايان يافتن مطلب، جمع‌بندى مى‌شود و سوره پايان مى‌يابد.

علامه مى‌فرمايد: ببينيد! اختلاف تعداد آيه‌هاى هر سوره روى چه حسابى است؟ چرا يك سوره ٢٨٦ آيه و سوره ديگر ٥٥ آيه و سوره ديگرى ٧٣ آيه و سوره‌اى سه آيه دارد؟ آيا اين بى‌حساب است؟ اگر بگوييد، اين حسابى ندارد و امرى اتفاقى است، بايد گفت: هذا لا يصدر من الحكيم‌.

علامه مى‌گويد: پاسخى براى اين نداريم، جز آن‌كه بگوييم هر سوره هدفى را دنبال مى‌كند و تا آن هدف، كامل نشود، سوره پايان نمى‌يابد. گاهى هدف سوره با پنج آيه تمام است، گاه با ٥٠ آيه و گاهى با ٢٠٠ آيه و گاه كم‌تر و يا بيش‌تر، پس اختلاف عدد آيات هر سوره، مبتنى بر هدفى است كه در آن سوره دنبال شده است. در نتيجه هر سوره مشتمل بر هدف خاصى است و همين، وحدت موضوعى آن سوره را تشكيل مى‌دهد.

اين مطلب تازه را علامه مطرح كرده است. كدام يك از شاگردان او اين مطلب را در حوزه مطرح كرده‌اند؟ يا كدام يك به دنبال اين رفته‌اند كه اين‌

سوره چه هدفى را دنبال مى‌كند؟ اين مطلب بسيار نو و ارزنده را علامه مطرح‌