معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٥٥ - ٤ تقدير و اندازهگيرى

نزد او است. كنايه از علم ازلى الاهى است، كه چه خواهد شد و چه نخواهد شد.

إِنَّا جَعَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ* وَ إِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتابِ لَدَيْنا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ.[١]

قرآن را از آن جهت با زبان عربى فرستاديم، تا شما آن را دريابيد. و آن در علم و تقدير ازلى الاهى چنين رقم يافته، كه نزد پروردگار، جايگاهى والا و استوار دارد.

نكته: مقصود از «ام الكتاب» در آيه ٧ سوره آل‌عمران، اساس و پايه آيات قرآن است و به اين معنى «علم ازلى الاهى» نيست.

٤. تقدير و اندازه‌گيرى‌

چهارمين معنى براى «كتاب» در قرآن: تقدير و اندازه‌گيرى است، و بارها با اين معنى در قرآن به‌كار رفته است. مانند:

الف. وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا طائِرٍ يَطِيرُ بِجَناحَيْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثالُكُمْ ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْ‌ءٍ ....[٢]

هيچ جنبده و پرنده‌اى نيست مگر آن‌كه گروه گروه آفريده شده و زندگى مى‌كنند، همچنين شما آدميان. در اندازه‌گيرى آفريده‌هاى جهان، هيچ چيزى را فروگذار نكرده‌ايم.

ب. وَ كُلَّ شَيْ‌ءٍ أَحْصَيْناهُ كِتاباً.[٣]

هر چيزى را درست و به اندازه شمارش كرده‌ايم.

ج. وَ قَضَيْنا إِلى‌ بَنِي إِسْرائِيلَ فِي الْكِتابِ لَتُفْسِدُنَّ فِي الْأَرْضِ مَرَّتَيْنِ وَ لَتَعْلُنَّ عُلُوًّا كَبِيراً.[٤]

چنين پيش‌بينى نموديم و در صفحه تقدير جهان رقم زديم.

د. وَ إِنْ مِنْ قَرْيَةٍ إِلَّا نَحْنُ مُهْلِكُوها قَبْلَ يَوْمِ الْقِيامَةِ أَوْ مُعَذِّبُوها عَذاباً شَدِيداً كانَ ذلِكَ فِي الْكِتابِ مَسْطُوراً.[٥]

چنين در تقدير آمده و در صفحه تقدير جهان رقم خورده است.

[١] . رخرف، آيات ٤- ٣.

[٢] . انعام، آيه ٣٨.

[٣] . نبأ، آيه ٢٩.

[٤] . اسراء، آيه ٤.

[٥] . اسراء، آيه ٥٨؛ و ر. ك: طه، آيه ٥٢؛ حج، آيه ٧٠؛ انفال، آيه ٦٨ و ....