معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٥٣ - مقدمه

معجزه؛ ضرورت دفاعى‌

مقدمه‌

مسأله اعجاز قرآن از ديرباز مورد بحث و نقد دانشمندان اسلامى و اخيراً مستشرقان قرار گرفته است و هر لحظه بر حجم آرا و نظرهاى گوناگون پيرامون آن افزوده مى‌شود.

اعجاز همواره با تحدّى (هماورد طلبيدن) قرين بوده است تا دليلى بر وحيانى بودن قرآن باشد، بيشترين آيات تحدّى در مكه‌[١] (اوج درگيرى با مشركان كه به پذيرش اسلام تن نمى‌دادند و به معارضه برخاسته بودند) نازل گشت. از اين‌رو سوره‌هاى مكى بيشتر با لحنى تند و كوبنده به مقابله با آنان برخاسته و ضعف و ناتوانى خصم را هرچه بيشتر آشكار ساخته است.

قرآن از همان دوران نخست با عنوان معجزه اسلام شناخته شد، گرچه واژه «معجزه» از اصطلاحات متأخّر مى‌باشد و در پايان قرن دوم رايج شد.[٢]

اوّلين كسى كه درباره اعجاز قرآن به بحث نشست و آن را در رساله‌اى جدا به رشته تحرير در آورد، أبو عُبيد قاسم‌بن سلام‌ (ت ٢٠٩) بود. بعد از وى‌ محمدبن زيد واسطى‌ (ت ٣٠٧) كتابى نوشت، ولى مهم‌ترين اثر باقى مانده در اين زمينه اثر ابوسليمان حمد بن محمد خطاّبى بُستى‌ (ت ٣٨٨) است.

[١] . طور، آيات ٣٤- ٣٣؛ يونس، آيات ٣٩- ٣٨؛ هود، آيات ١٤- ١٣؛ اسراء، آيه ٨٨؛ آخرين تحدّى در آيات نخست سوره بقره( ٢٤) صورت گرفته است.

[٢] . در قرآن، از معجزه با عنوان« آيه» ياد شده و اين واژه بيش از( ٨٠) بار به‌كار رفته است.