معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٥٩ - سياست و حكومت در قرآن

خدايا! اين همه نعمت كه به من دادى، حالا من هم به شكرانه آن، تعهدى به تو مى‌دهم، تعهد من اين است كه هيچ گاه كمكى براى تبهكاران نباشم. اين دعا بار سياسى، اخلاقى و اجتماعى گسترده‌اى دارد. در مواردى فردى كه از دلش برخوردار است، دانش او در خدمت تبهكاران قرار مى‌گيرد. بمب‌هاى اتمى كه آمريكا در هيروشما فرو ريخت، حاصل دانش يك دانشمند بود. دانشمندى كه به فضل خدا توانست هسته را بشكافد و اين علم را دريافت كند، ولى ثمره آن در خدمت جنايت‌كاران قرار گرفت.

بنابراين يك انديشمند بايد مشكلات را به خوبى تشخيص بدهد، آن‌گاه كه سراغ قرآن مى‌رود، راه‌حل‌ها يك به يك هويدا مى‌شود.

سابقه اين موضوع به چه زمانى بر مى‌گردد؟ آيا اخبارى بودن يا اصولى بودن و به تعبير ديگر عقل‌گرايى يا نقل‌گرايى در برداشت‌هاى سياسى از قرآن تأثير دارد؟

اين موضوع بين اخبارى‌ها و اصولى‌ها و به‌طور كلى در مكتب عقل‌گرايى و ظاهرگرايى، از اول مطرح بود. يعنى از اواخر قرن اول، تا به حال اين مسائل مطرح بوده است و پديده تازه‌اى نيست. من اين پيشنهاد را مى‌كنم و حاضرم كمك كنم تا آياتى كه بار سياسى دارد، دسته‌بندى شود؛ براى مثال راجع به بيعت هفت يا هشت آيه است. چگونگى آن و تعهداتى كه مى‌شود، الزام‌آور بودن يا عدم آن، همه خصوصيات آن در قرآن است. هم اكنون در مورد آيات و روايات اقتصادى چنين دسته‌بندى انجام شده، كه سه جلدش را ديده‌ام؛ اگر چنين كارى در آيات سياسى انجام شود، كار بسيار بزرگى خواهد شد. براى مثال بحث نفاق، مسأله اقليت و اكثريت، مسأله شورا و اين كه رأى اكثريت در آن متبع است و آيا شخصى كه مأمور به مشورت است بايد بشنود يا خير؟ نحوه مشورت و اين كه اكثريت چه موضعى دارند؟ اينها از خود آيات فهميده مى‌شود.

در مورد اكثريت، علامه‌ فضل الله‌، معتقد است قرآن اكثريت را مرادف با باطل مى‌داند. اما بنده اين مطلب را رد كرده‌ام. در غرب هم‌ ويل دورانت‌ همين‌