معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٢٥ - تفصيل اين اجمال

آيات قرآنى، به علت حكم اشاره، و بر مسأله انطباق عناوين محرمه بر مجالس غناى متداول در آن دوره تأكيد شده است. طبق قاعده اصولى، تعليق حكم بر وصف مشعر به عليت است، در هيچ‌يك از جواب‌ها به‌طور مطلق، حكم به حرمت غنا نشده است. جز آنكه با انطباق با ديگر عناوين محرمه آن را حرام دانسته‌اند. مثلًا: اگر به‌صراحت گفته مى‌شد: آرى! موسيقى حرام است، حرمت ذاتى آن مسلم بود. ولى به‌طور ديگر فرموده‌اند. و در جواب پرسش آيا غنا حرام است؟ گفته‌اند: آيا نمى‌دانى كه خداوند، لهو را بيهوده و باطل شمرده است؟ لذا اين‌گونه جواب، اشعار به آن دارد كه فقط تحت اين عنوان حرام‌

خواهد بود لاغير. و اين كه خواسته باشند اعمال تعبد كنند، و بگويند: غنا با آنكه لهو يا لغو يا باطل نيست، ولى ما آن را باطل مى‌گيريم، كاملًا خلاف ظاهر و بر خلاف قواعد اصول و فن محاوره است. مؤيد اين مطلب، توضيحاتى است كه در پاره‌اى از روايات مجوزه آمده است كه به دو نمونه اشاره مى‌شود:

١. على بن جعفر از برادر خود (موسى بن جعفر عليه‌السلام) مى‌پرسد: درباره غنا- موسيقى در مواقع فرح و اعياد و جشن‌هاى عروسى، چه مى‌فرماييد؟ ايشان در جواب فرمودند:

قَالَ لَا بَأْسَ بِهِ مَا لَمْ يُعْصَ بِهِ:[١]

اشكالى ندارد، مشروط بر آنكه با آن معصيتى انجام نشود؛ يعنى وسيله اشاعه فحشا نگردد.

٢. ابو بصير از امام‌ جعفر صادق‌- عليه‌السلام- روايت كرده است: اجرتى را كه زن نوازنده- در عروسى‌ها- مى‌گيرد، چنانچه مردان در مجالس زنان حاضر نشوند، اشكالى ندارد.[٢]

نتيجه: موسيقى، اگر وسيله‌اى براى آموزش معارف عالى يا آشنا كردن مردم به اخلاق اسلامى باشد، نه لهو است و نه لغو و نه باطل. لذا استعمال آهنگ در تلاوت قرآن مورد استثنايى به‌شمار نمى‌رود، بلكه اصالتاً مشمول عنوان حرام‌

[١] . قرب الاسناد، ص ١٢١.

[٢] . وسائل الشيعه، ج ١٢، ص ٨٥، رقم ٣.