معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٩٣ - تفسير منسوب به ابن عربى

خود، وى را آشنا گردد، كه او نه از قاصدان دور است، و نه از طالبان گُم، و نه از مريدان غايب.

مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ‌. دين در اينجا به معنى شماد است و پاداش. مى‌گويد: مالك و متولى حساب بندگان منم، تا كسى را بر عيب‌هاى آنان وقوف نيفتد كه شرمسار شوند. هرچند حساب كردن نشانه قهر است، أمّا پرده از روى كار بر نگرفتن عين كرَم است. خداوند خواهد تا كرَم نمايد، پس از آن‌كه قهر راند. اين است سنّت خداى عزّ و جلّ كه هر جا ضربت قهر زند، هم كرَم بر نهد.[١]

تفسير قشيرى:

صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ. طريق من افنيتهم عنهم، وأقمتهم بك لك، حتي لم يقنوا في الطريق، و لم تصدّهم عنك خفايا المكر.

صراط من انعمت عليهم بالقيام بحقوقك دون التعريج علي استجلاب حظوظهم. صراط من طهّرتهم عن آثارهم حتي وصلوا اليك بك.[٢]

راه كسانى كه از خويشتن فانى كرده، نزد خود نگاه داشته‌اى، تا در راه نمانده، و فريب‌هاى پنهان، آنان را از تو جلوه نگرفته است.

راه كسانى كه به حقوق تو قيام ورزند و از لذت‌هاى خويش چشم پوشيده‌اند، راه كسانى كه آنان را از خودى پاك كرده، تا به تو رسيده‌اند.

تفسير منسوب به ابن عربى:

غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ. الذين وقفوا مع الظواهر، و احتجبوا بالنعمة الرحمانية والنعيم الجسماني، والذوق الحسّي، عن الحقايق الروحانية، والنعيم القلبي، والذوق العقلي.

وَ لَا الضَّالِّينَ ... الذين وقفوا مع البواطن التي هي الحجب النورانية، واحتجبوا بالنعمة الرحيمية عن الرحمانية. و غفلوا عن ظاهرية الحق، و ضلوا عن سواء السبيل، فحرموا شهود جمال المحبوب في الكل.[٣]

الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ، كسانى هستند كه حجاب نعمت رحمانيت، آنان را از

[١] . خواجه عبدالله انصارى، كشف الاسرار و عدة الابرار، صص ٣- ٢.

[٢] . لطائف الاشارات، ج ١، ص ٦٣.

[٣] . ابن عربى، تفسير، تحقيق و تقدهم الدكتور مصطفى غالب، ج ١، ص ١١.