معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٤٩ - جامعيت قرآن كريم نسبت به علوم و معارف الاهى و بشرى

مى‌توانيم تشريع كنيم يا بعضى احكام را با پيشرفت علم تغيير دهيم.

* بعضى از غربى‌ها مثل گِنون و ايرانى‌ها مانند پروفسور حسين نصر مى‌گويند: ما در همه امور نمى‌توانيم با عقل و درايت خودمان عمل كنيم. دنيا و آخرت درست به منزله علت و معلول هستند، يعنى:

الدنيا مزرعة الآخرة

وچون آخرت براى ما غيب است و ما از امور آخرت خبر نداريم، الا آنچه را كه شارع براى ما بيان كرده و حيات اخروى براى ما مشخص نيست، لذا نمى‌دانيم چه اعمال و رفتارى را بايد در اين دنيا انجام بدهيم كه سعادت ابدى و اخروى ما را تأمين نمايد. چون رابطه دقيق اين عمل من، مثل رابطه علت است براى آن معلولى كه آخرت را برايم درست مى‌كند و آن آخرت و معاد غيب است، پس بايد خداوند براى من بيان كند كه چه كارى را انجام بده و چه كارى را انجام نده و لذا آنچه را مربوط به اعمال اين چنينى مى‌شود- در رابطه با سعادت اخروى است- ما بايد سربسته از شريعت و دين بگيريم.

بعضى از امور از قبيل اختراعات و اكتشافات و ... هست كه مربوط به گذران امور مالى و مادى دنيا است، اين نه وظيفه شرع است و نه ما مكلّفيم در اين موارد تابع شرع باشيم، مگر در مسايل كلّى. آيا شما اين توجيه را مى‌پسنديد؟

محمد هادى معرفت: بله، اتفاقاً به همين امر اشاره كردم. گفتم كه احكامى كه براى تنظيم حيات بشر است، سه بُعدى است. بُعد سوم همين است كه عرض كردم. چون خدا مى‌خواهد با اين عملى كه اينجا انجام مى‌دهم، اين را به آخرت ربط دهد. اين صد در صد مطلب صحيحى است و ما آن را مى‌پذيريم، اما مسأله بعضى از فقها كه عرض كردم، علّتش اين است كه اگر واقعاً اين علّت باشد، مگر از روز اوّل زن‌هاى عقيم وجود نداشتند. پس چرا