قرآن همانند هر صاحب اصطلاحى، زبان ويژه خود را دارد، واژه‌ها و تعبيرات را در مفاهيمى استعمال مى‌كند كه خود اراده كرده است، بى آنكه در لغت يا ديگر عرف‌ها دليلى بر آن استعمال يافت شود؛ زيرا اين گونه استعمال‌ها، اصطلاح ويژه قرآن است كه جز از خود قرآن دانسته نمى‌شود. اميرمؤمنان (عليه‌السلام) به اين دليل مى‌فرمايند:

كتاب الله ... ينطق بعضه علي بعض و يشهد بعضه علي بعض؛

برخى آيات قرآن به وسيله آيات ديگر گويا مى‌گردد و آيات آن گواه يكديگرند.[٢]

همچنين در قرآن تعبيراتى وجود دارد كه براى فهم دقيق معانى آن‌ها به ژرف‌انديشى و كنكاش عميق نياز است و راه ديگرى جز انديشيدن در خود قرآن و مقارنه آيات با يكديگر وجود ندارد. به همين دليل استاد علامه‌ طباطبايى‌ (قدس‌سره) برآنند كه دلالت بر مفاهيم قرآن، تنها از خود قرآن ميسر است و هرگز نمى‌توان از بيرون قرآن به درون آن پى برد؛ زيرا قرآن كه تبيان لكل شي‌ء است، امكان ندارد تبيين‌گر خود نباشد، بلكه برخى از آيات، آيات ديگر را تفسير مى‌كنند و اين مسأله در تفسير، اصل و مبنايى معتبر و قابل اعتماد به‌شمار مى‌رود. علامه نيز شيوه تفسيرش را در الميزان‌ بر همين پايه بنا نهاده است.[٣]

[١] . آيت‌الله معرفت در التفسير والمفسرون فى ثوبه القشيب ج ١، صص ١١٧- ٩٧ با عنوان« منهج القرآن فى الافادة و البيان» و در تفسير و مفسران( ج ١، صص ١١٠- ٩٧) با عنوان« شيوه بيانى قرآنى» به تفصيل شيوه بيانى قرآنى( سهل و ممتنع بودن جمع بين معانى متعدد، زبان خاص قرآن، جمع ميان ايجاز و ايفاء، رعايت فهم عامه در كنار اقناع خاصه، كاربرد استعاره، مجاز و كنايه) را توضيح مى‌دهد. آنچه در اين مقاله ارايه مى‌شود، يك بخش از شيوه بيان قرآنى( زبان خاص قرآنى) است و نويسنده در آن ضمن ذكر مواردى كه در كتاب مذكور آمده، نمونه‌هاى جديدى را هم به بحث مى‌گذارد.

[٢] . نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتى، خطبه ١٣٣.

[٣] . ر. ك، سيدمحمدحسين طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن، ج ١، ص ٩( مقدمه).