معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٧١ - نقدى بر تفسيرهاى روشنفكرانه از قرآن و حديث

نقدى بر تفسيرهاى روشنفكرانه از قرآن و حديث‌[١]

انديشه حوزه: ضابطه تفسير و تأويل صحيح از قرآن كريم چيست و برداشت‌هاى روشنفكرانه از قرآن و نيز حديث، چگونه تحليل مى‌شود؟ و نگاه خودِ قرآن به اين گونه برداشت‌ها چيست؟

استاد: يكى از آسيب‌پذيرترين مسائل اجتماعى، بحث‌هايى است كه در رابطه با دين است. چه ديروز و چه امروز افرادى كه داراى اهداف خاصى هستند و در همان حال وانمود مى‌كنند كه در محدوده دين حركت مى‌كنند، به‌ناچار مى‌خواهند از خودِ دين براى شيوه و رفتارشان سندى ارائه دهند. خود قرآن از روز اول اين مسأله را پيش‌بينى كرده و فرموده است:

هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْوِيلِهِ وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ.[٢]

البته اينجا قرآن به‌عنوان نمونه مطرح شد كه مورد سوء برداشت از آيات متشابه قرار مى‌گيرد، وگرنه تمام اصول و فروع مبانى دينى، قطعاً داراى متشابه‌هاتى است. كسانى كه در اين انديشه‌اند كه در محدوده دين به انحرافات فكرى خود جامه مشروعيت بپوشانند، طبعاً به سراغ متشابهات مى‌روند. لذا در احاديث هست كه همان گونه كه قرآن آيات محكم و متشابه دارد، احاديث ما

[١] اين مصاحبه در فصلنامه انديشه حوزه( ش ٢٥) منتشر شده است.

[٢] . آل عمران، آيه ٧.