معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٩٩ - انفال چيست و از آن كيست؟

محسوب شود، از انفال و در اختيار دولت است.

انفال- عموماً- در اختيار دولت قرار دارد، بدين معنى كه چون ثروت‌

عمومى به‌شمار مى‌رود، دولت به‌عنوان قيموميت، سرپرستى آن را بر عهده مى‌گيرد. لذا هرگونه اذن و تصرف كه از جانب دولت صورت مى‌گيرد، بايد وفق مصلحت عمومى باشد؛ مصلحتى كه در امتداد زمان منظور شود و مقطعى نباشد.

دولت، خود مى‌تواند، بهره‌گيرى از اين منابع را در دست گيرد و عوايد آن را در راه مصالح عمومى و همگانى مصرف كند يا به افراد اجازه دهد، از آن‌ها بهره گيرند و خراج آن را به دولت بپردازند، مشروط بر آنكه بر بهره‌گيرى‌ها نظارت كامل كند و مصلحت عمومى را منظور داشته باشد تا به آن زيانى وارد نيايد.

اذن، گاه عمومى است و گاه خصوصى. دولت هرگاه مصلحت بداند، مى‌تواند اذن عمومى صادر كند، مانند اذنى كه در رابطه با احياى موات از پيغمبر اكرم (صلى الله عليه و آله و سلم) صادر شد:

من غرس شجرا، او حفر واديا بدّيا، لم يسبقه اليه أحد، أو أحيا ارضا ميتة، فهي له، قضاء من الله و رسوله.[١]

هر كس به قصد آبادانى، درختى بكارد، يا زمينى را هموار سازد، كه سابقاً دست ديگرى نبوده يا زمين مرده‌اى را زنده و آباد نمايد، هر آينه از آن او خواهد، كه اين حكم از جانب خدا و رسول صادر گشته است.

البته اين گونه اذن، مقطعى است و ولى امر مسلمين مى‌تواند، طبق مصالح وقت، اذن سابق را فسخ يا تمديد كند، چنانچه خواهد آمد.

در آيه و نيز روايات، انفال از آن خدا و رسول شناخته شده است:

يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفالِ قُلِ الْأَنْفالُ لِلَّهِ وَ الرَّسُولِ ...[٢]

از تو درباره انفال پرسش دارند، بگو انفال از آن خدا و رسول است.

مقصود از «لله» (از آن خدا بودن) صرفاً نفى ملكيت خصوصى است، كه از

[١] . وسائل الشيعه، ج ٥، ص ٤١٣، رقم ١، باب ٢، احياء الموات. و البدي‌ء على وزان بديع: البئر التى حفرت فى الاسلام و ليست بعادية قديمة.

[٢] . انفال، آيه ١.