معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٣ - ٣ تكميل مباحث پيشين

مى‌پردازد كه نوعى تداعى معانى‌اند، نه تفسير.

مقاله «صحابه از منظر اهل‌بيت (ع)» در شمار آثار تكميلى آيت‌الله معرفت جاى دارد. وى در التفسير الجامع الاثري‌ به صراحت اما مختصر به تعريف صحابه از منظر اهل‌بيت (ع) پرداخته بود، اما همين اختصار، تبيين دقيق ديدگاه استاد را نيازمند نگارش اثرى مستقل كرد تا مانع سوء برداشت شود. اين فرصت با نگارش مقاله «صحابه از منظر اهل‌بيت» كه براى تدريس به صورت جزوه تهيه و تدريس شده بود، فراهم آمد. وى در اين مقاله اعلام مى‌كند «صحابه» عنوان فخيمى است كه تنها شايسته كسانى است كه بر اثر ملازمت و مصاحبت از بركات وجودى پيامبر بهره برده‌اند و جلوه‌گر صفات او شده‌اند. وى تعريف‌ ابن حجر (هر كه ملاقاتى و لواندك با رسول داشت و به او ايمان آورد) را نقل و آن را در بوته نقد قرار مى‌دهد.

استاد معاصران را به چهار گروه تقسيم مى‌كند و تنها گروه چهارم (افراد ملازم حضور در هر مجلس و محفل براى كسب فيض كمالات معنوى و اخلاقى و بالا بردن سطح معلومات از طريق پرسش يا گوش دادن به كلمات آن حضرت) را شايسته لقب فخيم صحابه مى‌داند. به افرادى چون سمرة بن جندب‌، بسر بن‌ ارطاة و ... به‌عنوان خلافكاران از صحابه اشاره دارد و صحابه از نگاه امير مؤمنان‌ (عبدالله بن مسعود، حذيفة بن اليمان‌، ... و خود حضرت) را معرفى مى‌كند.

او به حديث مرحوم‌ صدوق‌ از امام‌ رضا (ع) مى‌پردازد كه حضرت در مورد «فردى كه قسم خورده بود اگر معاويه‌ از صحابه باشد، زنش را طلاق دهد» به خلاف ديگر فقها، حكم به واقع نشدن طلاق داد و معاويه‌ را جزء صحابه نشمرد و به حديثى از رسول خدا اشاره كرد كه اصحاب را از ديگران جدا كرد. در ادامه ايشان به دو شرط صحابه از نگاه امام‌ على‌ (بدعت‌گذارى نكرده باشند و بدعت‌گذارى را زير چتر حمايت خود نگرفته باشند) اشاره مى‌كند و مصداق حديث اصحابى كالنجوم را از نگاه امام‌ رضا (ع) كسانى مى‌داند كه پس از رسول خدا، به تغيير و تبديل و تحريف دين اقدام نكرده باشند.