معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٨٢ - ٦ آيه عقوبت زنا كار

شدند، دست از آنان برداريد كه خداوند، توبه‌پذير و مهربان است.

مفسّران گفته‌اند: اين دو آيه، منسوخ است‌[١] و در رابطه با صدر اسلام است‌

كه هنوز عقوبت مشخصى (حدّ زنا) براى زناكاران بيان نشده بود.

در صدر اسلام- طبق مرسوم جاهلى- زنان بدكار را در خانه بازداشت مى‌كردند و مردان را مورد نكوهش قرار مى‌دادند تا از كرده خود پشيمان شوند. اين وضعيت ادامه داشت تا عقوبت زنا (جلد) در سوره نور و حكم (رجم) در سنّت تبيين شد، لذا ناسخ آن دو آيه، آيه جَلد و سنّت رجم است.

حضرت استاد (ره) چنين مطلبى را نپذيرفته‌اند و با ظاهر تعبير قرآن منافى مى‌دانند. به‌علاوه هيچ‌گونه تضادّى ميان اين دو آيه و آيه جلد و سنت رجم وجود ندارد تا آن‌ها را منسوخ بدانيم؛ زيرا جلوگيرى از زن بدكاره تا خودسرانه بيرون نرود، و نيز مورد ملامت قرار دادن بدكاران، همواره مطلوب شرع و عقل بوده و پا بر جا است و يك نوع نهى از منكر عملى و توبيخى است كه هميشه جريان دارد.

بايد توجّه داشت كه دو آيه فوق در سوره نساء آمده كه در ساليان اخير هجرت نازل شده است‌[٢] و چنين حكمى نمى‌تواند حكمى مقطعى و مقارن با صدر اسلام بوده باشد.

سوره نور نيز پس از سوره نصر[٣] در پايان دوران هجرت نازل شد.

آنگاه چگونه چنين مرسومى كه رنگ جاهليت داشت، در دراز مدت مورد پذيرش شريعت اسلام قرار گرفت. لذا همان‌گونه كه استاد فرمود:

[١] . ر. ك: سيدابوالقاسم الموسوى الخويى، البيان فى تفسير القرآن، ص ٣١٠( وى از عكرمه و عباده بن صامت در روايت حسن از قاشى نقل مى‌كند كه آيه اول منسوخ به آيه دوم و آيه دوم منسوخ است در باكره از مردان و زنان كه اگر زنا كنند، صد تازيانه بخورند و يك سال تبعيد شوند و در غير باكره از زن، مرد صد تازيانه بخورند و رجم شوند تا بميرند. از قتاده و محمد بن جابر هم نقل كرده كه هر دو آيه به حكم جلد و رجم مسنوخ هستند. و از ابى جعفر نحاس( ناسخ و المنسوخ، ص ٩٨) نيز نقل مى‌كند كه هر دو به حكم رجم و جلد منسوخ هستند.)

[٢] . شماره نزول: ٩٢. و ششمين سوره نازل شده در مدينه، پس از بقره، انفال، آل عمران، احزاب و ممتحنه.

[٣] . سوره نصر پس از فتح مكه نازل شد.