معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٥٢ - ٢ نوشتار

اختلاف شده است كه مقصود از «كتاب» در اين آيه چيست؟

برخى آن را لوح محفوظ دانسته‌اند كه از علم لايزال الاهى سرچشمه گرفته‌

است. برخى آن را اسم اعظم دانسته‌اند؛ اما بيشتر «علم به كتاب‌هاى آسمانى كه رشحه‌اى از علوم الاهى است» پنداشته‌اند،[١] اما روشن است كه مقصود «علم به نوشته‌ها» است، و آن كنايه از دانشمند بودن و سر و كار داشتن با كتاب‌ها است. چنانچه در آيه آخرين آيه- سوره رعد آمده است:

قُلْ كَفى‌ بِاللَّهِ شَهِيداً بَيْنِي وَ بَيْنَكُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ.[٢]

يعنى دانا به نبشته‌ها است، و آن كنايه از دانشمند بودن است؛ زيرا دانشمندان پيوسته از حق پيروى كرده، به آن مى‌گروند.

قُلْ آمِنُوا بِهِ أَوْ لا تُؤْمِنُوا إِنَّ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مِنْ قَبْلِهِ إِذا يُتْلى‌ عَلَيْهِمْ يَخِرُّونَ لِلْأَذْقانِ سُجَّداً.[٣]

وَ لِيَعْلَمَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَيُؤْمِنُوا بِهِ فَتُخْبِتَ لَهُ قُلُوبُهُمْ.[٤]

وَ يَرَى الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ الَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ هُوَ الْحَقَّ.[٥]

شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ وَ الْمَلائِكَةُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ.[٦]

أَ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ آيَةً أَنْ يَعْلَمَهُ عُلَماءُ بَنِي إِسْرائِيلَ.[٧]

خلاصه اينكه قرآن براى دانشمندان- در راه حق‌باورى- جايگاه بس ارجمندى قائل است و دارندگان علم الكتاب، كه تصديق‌كنندگان حق و حقيقت‌اند، همان گروه دانشمندان و دانش‌پويانى‌اند كه با كتاب سروكار دارند.

إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ.[٨]

[١] . ر. ك: سيدمحمدحسين طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن، ج ١٥، ص ٣٩٧؛ تفسير كبير فخررازى، ج ٢٤، ص ١٩٨. و ابوعلى فضل بن حسن طبرسى، مجمع‌البيان فى تفسير القرآن، ج ٧، ص ٢٢٣.

[٢] . رعد، ٤٣.

[٣] . اسراء، آيه ١٠٧.

[٤] . حج، آيه ٥٤.

[٥] . سبأ، آيه ٦.

[٦] . آل‌عمران، آيه ١٨.

[٧] . شعراء، آيه ١٩٧.

[٨] . فاطر، آيه ٢٨.