معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٤٨ - ١ شريعت

كتاب در قرآن‌

واژه «كتاب» در قرآن در پنج معنى به كار رفته است:

١. شريعت‌

احكام و تكاليف، چه به صورت جمعى، و چه به صورت فردى، از مطلق كتابت و نوشته شدن، استعاره شده، زيرا احكام شريعت، از مردم خواسته شده است، و هر چه خواسته شود، نوشته مى‌شود، و به صورت كتاب در مى‌آيد. اين كاربرد در قرآن بيش از صد و بيست مورد ديده مى‌شود. از جمله:

الف. عيسى‌ آنگاه كه در گهواره آرميده بود، گفت:

قالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتانِيَ الْكِتابَ وَ جَعَلَنِي نَبِيًّا* وَ جَعَلَنِي مُبارَكاً أَيْنَ ما كُنْتُ وَ أَوْصانِي بِالصَّلاةِ وَ الزَّكاةِ ما دُمْتُ حَيًّا.[١]

من بنده خدايم، مرا كتاب (شريعت) فرستاده، و پيامبر قرار داده است* و هر كجا باشم، مرا مايه بركت قرار داده، و تا زنده‌ام به نماز و زكات سفارش كرده است.

كتاب در اينجا به معناى شريعت است، چون هنوز نوشتارى بر حضرت فرود نيامده بود، پس مقصود، اصل شريعت است و او پيغمبرى، داراى شريعت و احكام و تكاليف بود، كه پيروى از آن بر مردم واجب بود.

ب. خداوند به حضرت‌ يحيى‌ فرمود:

يا يَحْيى‌ خُذِ الْكِتابَ بِقُوَّةٍ وَ آتَيْناهُ الْحُكْمَ صَبِيًّا.[٢]

در اين مورد نيز، مقصود، شريعت است، زيرا اساساً، حضرت‌ يحيى‌ داراى كتاب و نوشتارى نبود، حضرت‌ عيسى‌ نيز داراى نوشتارى نبود، و مقصود از انجيل‌ همان سفارش‌ها و تعاليم آموزنده است كه به‌دست حضرت ارائه مى‌شد. و كتب اناجيل اربعه و غيره، تاريخ زندگى آن حضرت است، كه پس از بالا رفتن وى به ملأ اعلى، به‌دست شاگردانش نوشته شد، و مشتمل بر يك دسته تعاليم و رهنمودهاى آن حضرت است. از همين جهت، صرفاً به آن‌ها انجيل‌

[١] . مريم، آيات ٣١- ٣٠.

[٢] . مريم، آيه ١٢.