معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٨٩ - اهل تأويل چه مىگويند؟

سوره حمد دو قسمت است، يك قسمت براى خدا، و آن، قسمت ستايش و نيايش است، و قسمت ديگر براى بنده، و آن درخواستى است كه عرضه مى‌كند، البته به آن مى‌رسد. يعنى: اگر خالصانه ستايش را انجام دهد، و مخلصانه درخواست خود را بخواهد.

اهل تأويل چه مى‌گويند؟

كشف الاسرار و عدّة الابرار:

وى در تأويل‌ «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» مى‌نويسد:[١]

الباء بهاء الله و السين سناء الله. و الميم ملك الله. از روى اشارت، برمذاق خداوندان معرفت، باء «بسم الله» اشارت دارد به بهاء أحديّت، سين، به سناء صمديّت. و ميم، به ملك إلهيت.

بهاء او، قيمومى. سناء او، ديمومى. ملك او، سرمدى.

بهاء او، قديم. سناء او كريم. ملك او، عظيم.

بهاء او، با جلال. سناء او با جمال. ملك او، بى‌زوال.

بهاء او، دل‌ربا. سناء او، مهر فزا. ملك او، بى‌فنا.

الباء، بِرّهُ بأوليائه. والسين، سرّه مع اصفيائه، والميم، منّه علي اهل ولائه.

باء، برّ او بر بندگان او. سين، سر او با دوستان او، ميم منّت او بر مشتاقان او.

اگر نه برّ او بودى، رهى را چه جاى تعبيه سرّ او بودى، ور نه منّت او بودى، رهى را.

چه جاى وصل او بودى. رهى را بر درگاه جلال، چه محلّ بودى. ور نه مهر ازل بودى، رهى آشناى لم‌يزل چون بودى.

[١] . ر. ك: تفسير و مفسران، ج ٢، صص ٣٧٧- ٣٧٦.