معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٦٠٤ - حيازت در مباحات اصليه

في كل ما أفاد الناس من قليل او كثير.[١]

خمس در هرچه كه مردم سود برند، كم يا زياد، هست؟

امام‌ صادق‌ (عليه‌السلام) فرموده است:

علي كل امري‌ء غنم او اكتسب، الخمس.[٢]

بر هر فرد كه بهره‌اى برد يا چيزى به‌دست آورد، خمس واجب است.

در نامه‌اى كه امام‌ باقر (عليه‌السلام) به‌ على بن مهزيار نوشته، آمده است:

فاما الغنائم و الفوائد فهي و اجبة عليهم في كل عام، قال الله تعالي: وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى‌ ...

و الغنائم و الفوائد- يرحمك الله- فهي الغنيمة يغنمها المرء، و الفائدة يفيدها، و الجائزة التي لها خطر، و الميراث الذي لا يحتسب من غير اب و لا ابن، و مثل عدوّ يصطَلَم فيؤخذ ماله ...».[٣]

خمس، در سود و بهره، هر ساله واجب است. سود و بهره، عبارتند از: هرگونه سود و بهره‌اى كه انسان به‌دست آورد، و نيز پيشكش‌هاى كلان، و ميراث بى‌گمان، و دشمنى كه او را از پا در آورده و مال او را به‌دست آورده باشد.

خمس، كاملًا از آن امام است، چنانچه اشاره شد، خمس بهره‌هاى خالص كه انسان‌ها سود مى‌برند، بايستى به مقام امامت پرداخت شود، و بودجه مالى مقام زعامت را تشكيل مى‌دهد.

از امام‌ باقر يا امام‌ صادق‌ (عليهما السلام) روايت شده است:

خمس الله للامام، و خمس الرسول للامام، و خمس ذوي‌القربي لقرابة الرسول للإمام‌[٤].

خمس خدا و رسول و ذوى‌القربى از آن امام است.

آنگاه از «يتامى» و «مساكين» و «ابناء السبيل» ياد كردند و فرمودند: آنان در ذوى‌القربى داخل‌اند. كه سهم آنان به امام پرداخت مى‌شود.

[١] . وسائل الشيعه، ج ٩، ص ٥٠٣، رقم ٦، باب ٨، خمس.

[٢] . همان، رقم ٨، باب ٨، خمس.

[٣] . همان، ص ٥٠٢، رقم ٥، باب ٨، خمس. إصطلمه: إستأصله.

[٤] . همان، ص ٥١٠، رقم ٢، باب ١، قسمة الخمس.