معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٢٢ - تفصيل اين اجمال

موسيقى از ديدگاه فقاهت‌

اكنون ببينيم آيا موسيقى ذاتاً حرام است تا براى تجويز آن در موارد استثنايى «تلاوت قرآن، حُدى،[١] جشن‌هاى عروسى و ...» به‌دنبال مجوز خاص بوده باشيم؟ يا اساساً حرام نمى‌باشد، مگر آنكه با عنوان «لهو»، «لغو»، «باطل» كه از عوامل انحرافى باشند، توأم شود.

نظرى به دلايل مسأله مى‌افكنيم: در منابع مربوطه، ابتدا به‌عنوان «قول الزور» برخورد مى‌كنيم كه سه عنوان: لهو، لغو و باطل‌ را به دنبال مى‌كشد و اين سه، به جاى تفسير عنوان نخست مطرح شده‌اند. عناوين مطرح شده، گوياى يك‌

حقيقت مى‌باشند و آن «پرداختن به امور بيهوده، تهى، بى‌مايه كه جز سرگرمى بى‌حاصل و بازدارنده از مسائل جدى حيات، چيز ديگرى در بر نخواهد داشت. ضمناً به كرامت و شرافت اصيل انسانى لطمه وارد مى‌كند، و مانع پيشرفت به سوى سعادت جاودانى مى‌شود.

تفصيل اين اجمال‌

در پاره‌اى از روايات، قول الزور[٢] كه در آيه شريفه، به‌عنوان يك امر لازم‌الاجتناب مطرح شده، به غنا- موسيقى تفسير شده است‌[٣] زور در لغت، به معنى انحراف از واقعيت، و وارونه جلوه دادن آمده است.[٤] در اين روايات آمده است: يكى از مصاديق و موارد انطباق، قول الزور مجالس غنا و طرب معمول در آن زمان (دوران عباسيان) مى‌باشد، كه بزرگ‌ترين عامل انحراف كننده به‌شمار مى‌رود، و دولت‌مردان را از كار سياست صحيح و اداره كشور باز مى‌دارد. مجالس غنا و طرب اين‌چنينى، معمولًا از انواع فحشا و منكرات برخوردار بوده، نوازندگان زن و مرد و رامشگران بى‌بند و بار در آن شركت‌

[١] . حدى: آوايى است كه براى شتران سر مى‌دهند.

[٢] . فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْأَوْثانِ وَ اجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ.( حج، آيه ٣٠).

[٣] . ر. ك: وسائل الشيعه، ج ١٢، ص ٢٢٥، باب ٩٩، رقم‌هاى ٢ و ٣ و ٨.

[٤] . ابن فارس، معجم مقاييس اللغة، ج ٣، ص ٣٦.