معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٨٠ - ج تأويلات اهل عرفان

يعنى، با كمال گستاخى از ديگران پيروى مى‌كنيد و به خواست آنان گردن مى‌نهيد يا آنان را مى‌پرستيد؛ با آنكه مى‌دانيد چنين شايستگى‌اى را- كه تنها خاص پروردگار است- ندارند.

سهل تسترى‌ در اين باره مى‌گويد:

ندّ در اين آيه به معناى ضدّ است و كدام ضدّ خطرناك‌تر از نفس امّاره است كه فزون‌خواه سركش است و بدون رعايت و اطاعت حق، تو را به پيروى از خود مى‌كشاند؟[١]

در آيه:

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قاتِلُوا الَّذِينَ يَلُونَكُمْ مِنَ الْكُفَّارِ؛[٢]

نيز دستور است كه ابتدا به مقابله و مقاتله با دشمنان نزديك خود بپردازيد. اين دستور، عام است؛ تا جايى كه واجب است انسان پيش از هر چيز به مجاهده با نفس برخيزد.[٣]

نيز آيه:

وَ يَوْمَ يُعْرَضُ الَّذِينَ كَفَرُوا عَلَى النَّارِ أَذْهَبْتُمْ طَيِّباتِكُمْ فِي حَياتِكُمُ الدُّنْيا وَ اسْتَمْتَعْتُمْ بِها ...[٤]

گرچه خطاب به كفار، آن هم در روز قيامت است؛ ولى با نظر به ملاك‌ها، امروزه مى‌توان به اهل ثروت و ترف كه سرگرم لذايذ دنيوى هستند و فردا را به فراموشى سپرده‌اند، گفت: شما طيبات زندگى را در همين بهره‌مندى‌هاى زودگذر، از دست داده‌ايد و مى‌دهيد. نقل شده است كه بزرگى به كسى كه‌

سرگرم زندگى مرفّه بود، گفت: «با اين آيه چه مى‌كنى؟».[٥]

قشيرى‌ در ذيل آيه غنائم مى‌گويد:

همان‌گونه كه جهاد اصغر غنيمت دارد، جهاد اكبر نيز غنيمت دارد و آن‌

[١] .« اى اضداداً« قال: فاكبر الاضداد النفس الامارة بالنسوء المتطلّعة الى حظوظها و مُناها بغير هدى من الله» تفسير تسترى، ص ١٤.

[٢] . توبه، آيه ١٢٣.

[٣] . در تفسير نجم الدين دايه آمده است. ر. ك: محمدحسين ذهبى، التفسير و المفسرون، ج ٢، ص ٣٩٧.

[٤] . احقاف، آيه ٢٠.

[٥] . ذهبى، التفسير و المفسرون، ج ٢، ص ٣٦٠.