معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٨٠ - اختلاف درجه اصحاب

اهل‌بيت- است. و نيز صحابى مورد دعا و ثناى ائمه به‌ويژه امام‌ سجاد (ع) همان‌ها هستند، ولا غير.

برخى كه تاب تحمّل وصف صحابه را (به‌طور كلّ) نداشتند، در پى آن شدند تا روايات مدح و ثناى وارد در شأن صحابه را، به‌گونه‌اى تأويل ببرند، مثلًا گفته‌اند كه مقصود از صحابه در چنين رواياتى، اهل‌بيت پيامبرند؛ نه اصحاب وى. چنانچه در معانى‌الاخبار، پس از نقل روايت:

فَإِنَّمَا مَثَلُ أَصْحَابِي فِيكُمْ كَمَثَلِ النُّجُومِ، بِأَيِّهَا أُخِذَ اهْتَدَي وَ بِأَيِّ أَقَاوِيلِ أَصْحَابِي أَخَذْتُمُ، اهْتَدَيْتُمْ وَ اخْتِلَافُ أَصْحَابِي لَكُمْ رَحْمَة. مى‌افزايد: فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَنْ أَصْحَابُكَ قَالَ اهل‌بيتي.[١]

اين ذيل، از غياث بن كلّوب‌ آمده كه فردى مجهول‌الهويه و فاقد هرگونه توثيقى است.[٢] به علاوه، اين تفسير مخالف صريح روايات ديگر است. اساساً چه معنا دارد كه حضرت اين همه تأكيد درباره اصحاب كند، سپس با يك پرسش بگويد مقصودم اهل‌بيت است؟

اهل‌بيت (ع) خود، جداگانه مورد وصف و مدح قرار گرفته‌اند و نيازى نيست كه آن‌ها را به صورت معمّا بيان دارد تا به تفسير نياز داشته باشد. در دعاهاى سه‌گانه حضرت‌ سجاد و در كلام مولا اميرمؤمنان، مانند كلام پيامبر اكرم، هر يك از دو عنوان، جداگانه مورد وصف و مدح قرار گرفته‌اند. حضرت‌ سجاد (ع) سه دعاى مفصل دارد، نخست درباره اصحاب كبار، سپس درباره تابعين والاتبار. و سرانجام درباره اهل‌بيت اطهار؛ لذا اين‌گونه تفسيرها يك عمل ناشيانه است.

اختلاف درجه اصحاب‌

مناسب است در خاتمه حديث مرحوم‌ كلينى‌ از مولا اميرمؤمنان (ع) در بيان اختلاف درجه اصحاب را ذكر كنيم.

كلينى‌ از على بن ابراهيم‌ از پدرش از ابراهيم بن عُمَر يمانى‌ از ابان بن ابى‌

[١] . صدوق، معانى‌الاخبار، ص ١٥٣/ ١.

[٢] . ر. ك: قاموس الرجال، ج ٨، ص ٣٠/ ٥٨٥٥.