معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١١٦ - امتيازات الميزان در گفتوگو با استاد محمد هادى معرفت

تكميل و تصحيح آيه بزرگان در اين زمينه در عصر حاضر نوشته‌اند.

از اين نقطه نظر، تفسير الميزان‌، به راستى در خور اهميت است و اگر چنانچه اين تفسير به زبان روز نوشته مى‌شد و ديدگاه‌هاى ايشان در مسائل اجتماعى و شناخت، به خوبى عرضه مى‌شد، به عقيده بنده در عالم اهل‌سنت تحولى ايجاد مى‌كرد.

متأسفانه در جامعه اهل‌تسنن، با آن كه به اين تفسير عنايت دارند و آن را جزو تفسيرهاى معتبر و محققانه و نوشته يك استاد صاحب‌نظر تلقى مى‌كنند، ولى از اين كه بهره كافى را از آن نمى‌توانند ببرند، اظهار تأسف مى‌كنند. زيرا اولًا قلم علامه سنگين است، حتى به زبان فارسى هم اين چنين است و فرقى در اين نيست. نه آن‌كه ايشان به عربى آشنا نباشد، اصلًا قلم ايشان سنگين است. همين كتاب‌ اصول فلسفه و روش رئاليسم‌ كه نوشته‌اند، اگر توضيحات و بيانات علامه‌ مطهرى‌ نبود، شايد اصلًا مقصود علامه روشن نمى‌شد.

از اين جهت گمان مى‌كنم اگر در اين جهت تلاش شود كه مطالب تفسير الميزان‌ به ترتيب خود تفسير، موضوع‌بندى شود، نه بر اساس ترتيب موضوعات، بلكه از همان سوره حمد آغاز شود و مطالب ايشان به ترتيب آيات، موضوع‌بندى شود و مثلًا گفته شود اين آيه سوره حمد اين مطلب را دارد ... سوره بقره آيه ١- ٢- ٣ اين موضوعات را دارد ...، بسيار ارزنده است؛ يعنى كسى كه تفسير الميزان‌ را مطالعه مى‌كند، در جايى كه ابهام دارد، به اين نوشته مراجعه كند.

اين كار را برخى از علماى لبنان به‌ويژه شيخ‌ محمد زين الدين‌ مى‌خواستند انجام دهند و با من مشورت كردند و من نيز آن‌ها را ترغيب كردم. بنا بر اين بود كه به صورت گروهى انجام شود، ولى انجام نگرفت.

در ايران هم جمعى خواستند اين كار را انجام دهند و شايد گروه‌ها و نهادهايى براى اين كار تشكيل شده است، ولى مشكل در اين است كه آن كسانى كه متصدى اين كار مى‌شوند، در آن حدّ نيستند كه واقعاً به مرادات ايشان پى‌ببرند، و لذا مقدارى شروع مى‌كنند و به بن بست مى‌رسند و كار، رها مى‌شود.